بازانديشي برهان صديقين ابن‏سينا

Reflection on Avicennaʹs Seddiqin Argument

اثبات واجب‏الوجود و امكان و چگونگى شناخت او، از اهمّ مسائل فلسفه است. در ميان براهين متعددى كه براى اثبات واجب از سوى متفكران ارائه شده، برهان صديقين از براهين پرسابقه و مشهور به شمار مى‏رود. در تاريخ فلسفه اسلامى، اولين كسى كه اين برهان را ارائه داد، ابن‏سينا بود و پس از او فلاسفه بسيارى به آن پرداختند و هريك تلاش كردند تا تقرير ديگرى از برهان صديقين ارائه دهند. از اين‏رو، آشنايى با روش خداشناسى فلسفى ابن‏سينا، از اصلى‏ترين اهداف طرح اين مسئله است؛ چراكه توجه به الگوى خداشناسى متقدمان، تجربه تاريخى بسيار گران‏قدرى را در اختيار ما مى‏گذارد و نيز در گشودن راه‏كارى مناسب براى برخى از مشكلات فلسفى امروز پيرامون مسئله خداشناسى مفيد خواهد بود. اين مقاله مى‏كوشد تا براساس روش كتابخانه‏اى، مبادى برهان ابن‏سينا را از آثار فلسفى او استخراج و تصوير روشنى از «برهان صديقين ابن‏سينا» ارائه دهد تا بدين‏وسيله، اين برهان را در جايگاه اصلى و شايسته‏اش قرار دهد.

The Proof of the Necessary Being, the possibility and quality of Knowing Him is the most important issue in philosophy. The Seddiqin Argument is considered a well-known and long-lasting one, among different arguments presented by thinkers to prove the Necessary Being. In the history of Islamic philosophy, Avicenna was the first thinker who proposed this Argument . Many philosophers following him have dealt with it and tried to develop a different version of it. Therefore, one of the main objectives of proposing the matter is familiarity with Avicennaʹs philosophical method of theology, for considering the early thinkersʹ method of theology provide us with a very valuable historical experience and helps us prepare a suitable modus operandi for some of todayʹs philosophical problems about theology. The present paper, through library research method, aims at extracting the principles of Avicennaʹs argument from his philosophical works and providing a clear illustration of "Seddeqin Argument" in order to put it in its proper and real place. Key words: Argument Seddiqin Argument, Avicenna, affirmation of the Proof the Necessary Being, cause, necessary and possible