برهان نظم از نگاه هارتس هورن

Design Argument from Hartshorneʹs Point of View

چارلز هارتس‌هورن نمايندة مكتب پويش در قرن معاصر است. او تنها فيلسوفي است كه برهان نظم را به صورتي پيشين تقرير كرده است. برهان او بر اساس ديدگاه خاصش در باب واقعيت شكل مي‌گيرد. هارتس‌هورن جهان منظم را همچون اندامي ارگانيك، به همراه انگاره‌اي از تحول و ارتباط حوادث در نظر مي‌گيرد و با برداشتي اجتماع‌وار از واقعيت، وحدت در عين كثرت را در جهان به نمايش مي‌گذارد. در اين تقرير، نظم طبيعت مصداقي از نظم اجتماعي محسوب مي‌شود. اين نظم كيهاني و فراگير مستلزم قدرتي نظم‌دهنده و متافيزيكي است. خداوندي كه در اين برهان اثبات مي‌شود، واجد صفاتي است كه هيچ نسبتي با خداي اديان توحيدي ندارد.

Charles Hartshorne is associated with the contemporary process theology. He is considered the sole philosopher who has recorded the design argument in a priori form. His argument has been formed on the basis of his view of reality. He considers the orderly world as an organic body with an image of change and interrelated events; and with a social conception of reality, he depicts unity within multiplicity in the world. In his view, the natural order holds true for social order. The all-embracing cosmic order entails a metaphysical ordering power. God as proven by this argument possesses attributes which bear no relation to God in the theistic religions.