بازخواني انتقادي آموزه قانون طبيعي در حكمت عملي يونان باستان

A Critical Review of Natural Law in the Practical Philosophy of the Ancient Greece

دانشمندان دوره اوّل يونان باستان قانون طبيعي را قانوني جهان‏شمول، ازلي، و بي‏همتا مي‏دانستند و از آن به عنوان بنيادي‏ترين منبع براي اخذ بهترين معيارهاي زندگي بشر ياد مي‏كردند. مشكلات معرفت‏شناسانه نسل اوّل سوفسطاييان تاثيري عميق در آراي فلسفي نسل‏هاي بعدي اين نحله گذاشت؛ به طوري كه در ميان آنان، بر سر مسيله اعتبار قانون طبيعي اختلاف‏نظر پيش آمد. فيلسوفان يوناني كه احكام عقل را پايه‏اي ثابت براي معرفت بشر مي‏دانستند، از سرسخت‏ترين حاميان قانون طبيعي در دوره يونان باستان به شمار مي‏آيند. رواقيان كه نقش مهمّي در توسعه بحث قانون طبيعي داشتند، مفاد آن را «زيستن بر طبق طبيعت» مي‏دانستند. نوشتار حاضر به بيان انتقاداتي خواهد پرداخت كه بر آموزه «قانون طبيعي» در دوره يونان باستان وارد است. اين انتقادات در دو دسته جداگانه بيان مي‏شوند: 1) انتقاداتي كه در مسيله قانون طبيعي، به طور مشترك، بر همه انديشمندان دوره يونان باستان وارد است: ابهام مفهومي قانون طبيعي، ابهام مصداقي آن و نيز ابهام در وجه تسميه آن در حكمت عملي يونان باستان؛ 2) انتقادات نه‏گانه‏اي كه به طور مجزّا، به محتواي فكري برخي از اين دانشمندان مربوط است. اين گزاره‏ها با عنوان «انتقادات مختص» بيان مي‏شوند.

Scholars of the first period of the ancient Greece used to consider natural law as a universal, eternal, and unique law. It was taken to be the most basic source for deciding about the best criteria for human life. Epistemological problems of the Sophists left a lasting effect on the philosophical ideas of the next generations which led to a debate about the credibility of natural law. Greek philosophers who believed in rational judgments as firm basis for human knowledge defended natural law phenomenon, and Stoics, who had a great role in the development of the debate over natural law, interpreted it as "living according to nature". The present article has a critical approach to the idea of natural law as depicted in Ancient Greece. The critiques are divided into two categories: a) general critiques which include all ancient Greek philosophers such as: the conceptual ambiguity, uncertainty in the instances, and doubt about the term "natural law" in that period; b) Specific critiques which targets individual thinkers