نقد وصف و جايگاه زيبايي شناختي آن در شعر خاقاني

The criticism of description and its aesthetic position in Khaghaniʹs poetry

وصف، تصوير، خيال، احساس و عاطفه برخي از عناصر بنيادين و سازنده شعر هستند. گرچه شعر حاصل سوز و عطش دروني است و بيان آن جز با كاربرد زبان مجازي و خيال‌انگيز ميسر نيست ولي تصاوير شعري نيز در واقع حاصل تاثير و كاركرد خيال در بستر زبان هستند كه موجب گستردگي، تنوع و پويايي شعر مي‌شود. شاعر به دليل شدت و رقت عاطفه و احساس خويش، چه بسا كه براي شكل‌گيري كامل تصويري در ذهن مخاطب، به شيي يا پديده‌اي از منظرهاي مختلف مي‌نگرد و تصاوير را به صورت پياپي مي‌آورد و توصيفات متنوعي از آن به دست مي‌دهد. اين مقاله به بررسي توصيفات شعر خاقاني پرداخته و مواد و عناصر سازنده تصاوير در آن، مخاطب‌شناسي خاقاني در توصيفات، انسجام و تضاد بين تصاوير در محور عمودي و هماهنگي با محتواي شعر، پشتوانه فرهنگي آنها، تازگي و نوآوري توصيفات و.... مورد بررسي قرار گرفته است. وجود نوآوري‌هاي فراوان در ارايه تصاوير و كشف ارتباط‌هاي تازه بين پديده‌ها و اشيا، همچنين استفاده از دانش‌هاي مختلف در توصيفات علاوه بر دقت نظر و طبع خلاق سراينده، نشان از مهارت و نگرش خاص وي به جهان هستي و اجزاي طبيعت دارد.

Description, image, imagination, emotion, affection are some of the basic constituents of poetry. Although poetry is the result of inner thirsty and its manifestation is only through figurative language, poetry imaginations cause extenction, variation, and dynamic in poems. Poet because of his/her decent emontion and feelings, in order to form a perfect image in the mind of the reader, look at a thing or phenomenon from different angles and brings images continously and gives various descriptions to them. This article studies Khaghaniʹs poetic descriptions and constituent materials and elements of images, the study of addressee in descriptions, coherence and contrast between images in vertical axis and coordination with poem content, their cultural support novelty and innovations of descriptions etc There are various innovations for presenting of images and discovering of relations between phenomenon and things, using of different Knowledg in descriptions. Additionally, accuracy and creativity show the skill and particular tendency of the Khaghani to the universe and nature.