شيوه معماري شيروان

شيوه معماري شيروان

سبك شناسي معماري ايراني كاستي ها و ناگفته هاي بسيار داشته است. شيروان يكي از شيوه هاي معماري اسلامي ايران در شمال آذربايجان است كه تا كنون در ايران به كفايت معرفي نشده است. همچنين در جمهوري آذربايجان، به دليل تاثير نظام فكري- سياسي اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي سابق، سبك شناسي معماري اسلامي گسسته از تاريخ و هنر ايراني و فرهنگ اسلامي تحليل و بررسي شده است. بررسي آثار معماري به جاي مانده از شيوه شيروان در شمال آذربايجان، كه بدان عنوان زيباي "معماري عصر نظامي گنجوي" را داده اند، نشان مي دهد كه اسلوب معماري شيوه شيروان برآيند سرمشق هاي معماري عهد ساساني و نيز تاثير آموزه هاي معماري اسلامي خراسان بوده است. نگارنده در نوشتار حاضر كوشيده است كه شيوه معماري شيروان را با سه شناسه اصلي تحليل و معرفي كند : 1. ايجاد وحدت نماي درون و برون بنا با كاربرد عنصر سنگ؛ كه ميراث معماري عهد ساساني است. 2. پلان چهار گوشه ساده و بدون ايوان براي مساجد؛ كه برگرفته از پلان آتشكده هاي چهارطاقي است. 3. تك مناره بلند و جدا از كالبد اصلي مسجد؛ كه تاثير معماري عهد سلجوقي خراسان است.

The stylistics of Iranian architecture is still problematic. The architectural style of Shirvan had been one of the Islamic types in the north of Azerbaijan which has not yet been well presented in Iran. In accordance with socio- cultural policies of the former USSR, furthermore, Islamic architecture in the Republic of Azerbaijan has been analyzed neither together with Iranian art and history nor Islamic culture. Surveying the architectural relics of the Shirvan Style, which is coined as the architectural style of Nizami of Ganja era, presents impressions of the both Sassanid patterns and style of Islamic architecture from Khorasan. By this article, the author presents three typical features of the Shirvan Style: 1. Usage of cut stone masonry to make interior and exterior façades up; which is derived from Sassanid architecture. 2. Designing of plain and rectangular plans without Iwan and arcades; this is derived from square dome fire temples of Sassanid era. 3. Attaching a high minaret closed to mosque or hospice (abbey) which is derived from the Islamic style of architecture in Seljukid Khorasan.