ريشه‌هاي اقتصادي قيام سال سي و پنج هجري

ريشه‌هاي اقتصادي قيام سال سي و پنج هجري

قيام سال سي و پنج هجري كه سرانجام به قتل عثمان‌بن عفان خليفه سوم از خلفاي راشدين انجاميد، بر اثر علل و عوامل متعددي چون مسايل سياسي، اجتماعي، فكري و نظامي به‌وجود آمد. از ميان عوامل ظهور و بروز قيام مزبور ـ كه هر يك مبحث مستقلي را مي‌طلبد ـ عوامل اقتصادي از اهميّتي ويژه برخوردار است. در نوشتار حاضر سعي شده تا كاركرد و كارنامه‌ي اقتصادي و مالي دوران خلافت اين خليفه، به عنوان يكي از دلايل ناخشنودي و اعتراض عمومي، مورد توصيف، تبيين و تحليل قرار گيرد. يافته‌ها دلالت بر آن دارد كه سيره‌ي معيشتي زندگي فردي خليفه، چگونگي اخذ ماليات و خراج و نيز نحوه‌ي توزيع غنايم، بخشش‌هاي نابجا و غيرقابل توجيه از خزانه‌ي عمومي، چگونگي واگذاري و تقسيم اراضي عمومي، بروز و ظهور طبقه‌ي ثروتمند و صاحبان سرمايه‌هاي گزاف موجبات ناخرسندي، اعتراض و انتقاد از سوي گروه‌ها و اقشار مختلف جامعه‌ي اسلامي آن عصر را پديد آورده است.

The rebel of year 35 (A.H), which finally led to the murder of Uthman ibn Affan, the third Sunni Rashidun Caliph, was the result of a number of political, social, mental and military factors. From among other reasons–which each should be studied separately—the economic factors are of great importance. The present paper attempts to study and analyze the economic and financial approach and profile of this Caliph as one of the causes of public dissatisfaction and protest. The findings reveal that the personal lifestyle of this Caliph, his tax collection, distribution of war booties, unreasonable and unjustified gifts paid from the public treasury, the distribution of public lands, the formation of upper class and wealthy capitalists in the society led to voices of dissatisfaction and criticism from different groups of people at Islamic society of that time.