انگيزه‌هاي‌ استفاده از موتورسيكلت در موتورسواران داراي رفتارهاي پرخطر (يك پژوهش كيفي)

Reasons for Riding Motorcycles and Taking Risky Behaviors: A Qualitative Study

مقدمه: موتورسواري از عوامل مهم آسيب است و موتورسواران ازگروه‌هاي آسيب‌پذير حوادث جاده‌اي محسوب مي‌شوند. رفتار موتورسواران از عوامل بسيار تعيين‌كننده در بروز تصادف و آسيب مي‌باشد، ولي درخصوص ويژگي‌هاي رواني‌اجتماعي موتورسواران كه منجر به چنين رفتارهايي مي‌شود، اطلاعات چنداني در دست نيست. اين مطالعه به‌منظور درك انگيزه‌ استفاده از موتورسيكلت در موتورسواراني كه رفتارهاي پرخطر را اتخاذ مي‌كنند، انجام شده‌است. مواد و روش‌ها: اين پژوهش يك تحقيق كيفي است كه در آن از نمونه‌گيري مبتني برهدف با حداكثر تنوع استفاده شد. توليد داده‌ها به‌صورت تلفيقي در زمان‌ها و مكان‌هاي مختلف شهر تهران از جمله بيمارستان، منزل، كلانتري و خيابان صورت گرفت. داده‌ها از طريق مشاهده ميداني و ثبت رفتار 34 موتورسوار در حين رانندگي، گزارش‌هاي و اطلاعات پرونده‌هاي موجود در كلانتري و مصاحبه عميق با 22 موتورسوار، ترك‌سوار و پليس به‌دست آمد. مصاحبه‌ها به‌صورت نيمه‌ساختاري و بدون ساختار بود و در فاصله زماني فروردين الي دي ماه 1386 تا رسيدن به اشباع داده‌ها ادامه يافت. همه مصاحبه‌ها ضبط و كلمه به كلمه تايپ شد و به روش تحليل محتوايي مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. يافته‌ها: از مجموع مضمون‌هاي استخراج‌شده، 4 مضمون اصلي براي توصيف انگيزه‌هاي موتورسواري انتزاع شد، كه مضمون‌ها شامل: استفاده از وسيله‌‌اي سريع و آسان در ترافيك، ضرورت شغلي، تامين نيازهاي هيجاني، سهولت درانجام خلاف و فرار از قانون بود. نتيجه‌گيري: يافته‌هاي اين مطالعه نشان ‌داد انگيزه استفاده از موتورسيكلت در موتورسواران متفاوت است. براين اساس به نظر مي‌رسد نحوه كنترل و پيشگيري از رفتارهاي مخاطره‌آميز موتورسواران نيز برحسب اين انگيزه‌ها متفاوت باشد.