اثر متقابل سرمايه انساني و تجارت خارجي بر بهره‌وري كل عوامل توليد: كشورهاي منتخب عضو سازمان كنفرانس اسلامي

Impact of Interaction between Human Capital and Foreign Trade on Productivity in the Selected OIC Members

جذب فناوري‌هاي مدرن و پيشرفته در جريان تجارت و انطباق آنها با شرايط داخلي توليد نياز به سرمايه‌گذاري در منابع انساني و تربيت نيروي انساني ماهر، متخصص و كارامد دارد. بنابراين تجارت خارجي و سرمايه انساني و اثر متقابل اين دو عامل بر يكديگر مي‌توانند موجبات ارتقاي بهره‌وري كل عوامل توليد را فراهم آورند. در اين مقاله اثر متقابل سرمايه انساني و تجارت خارجي بر بهره‌وري كل عوامل توليد (TFP) با استفاده از داده‌هاي تابلويي 29 كشور منتخب عضو سازمان كنفرانس اسلامي، طي دوره 1980-2005 مطالعه مي‌شود. نتايج نشان مي‌دهد سرمايه انساني تاثير مثبت و معنا‌داري بر بهره‌وري كل عوامل توليد دارد. اما تاثير صادرات صنعتي، واردات صنعتي و تجارت صنعتي (مجموع صادرات و واردات صنعتي) بر بهره‌وري كل عوامل توليد از نظر آماري معنا‌دار نيست. تاثير متغيرهاي صادرات مواد خام و اوليه و واردات مصرفي بر بهره‌وري كل عوامل توليد منفي و معنا‌دار است. اين در شرايطي است كه اثر متقابل سرمايه انساني با هر يك از شاخص‌هاي مربوط به تجارت خارجي تاثير كاملاً مثبت و معناداري بر بهره‌وري كل عوامل توليد داشته است.