مقايسه نظام آموزشي و مراكز علمي آل‌بويه و سلجوقيان

مراكز علمي به جهت آن كه زمينه رشد علم و تربيت دانشمندان را فراهم مي‌آورند، همواره از جايگاه والايي برخوردار بوده‌اند و يكي از دستاوردهاي مهم فرهنگ و تمدن محسوب مي‌شوند. موضوع اين پژوهش، مقايسه نظام‌هاي آموزشي و مراكز علمي آل بويه و سلجوقيان از منظر ميزان اثربخشي و تساهل و تعصب مذهبي آنان است. در اين تحقيق، ضمن بررسي مولفه‌هاي اساسي نظام آموزشي در اين دو ساختار حكومتي، به واكاوي ميزان اثرگذاري تساهل يا تعصب مذهبي اين دو خاندان به شكل‌گيري و توسعه مراكز علمي و محصول نظام آموزشي در اين دوره، پرداخته مي‌شود. حاكمان‌ آل بويه با ساير اديان و مذاهب با تساهل برخورد مي‌كردند، اما حاكمان سلجوقي رفتاري متعصبانه داشته و به تقويت مذهب شافعي و حنفي مي‌پرداختند. اين تنوع سياست مذهبي بر مراكز علمي از قبيل مساجد، خانقاه‌ها، رصدخانه‌ها، كتابخانه‌ها، بيمارستان‌ها، دارالعلم‌ها و مدارس، همچنين بر نظام آموزشي اين مراكز از قبيل متون آموزشي، گزينش استادان و شاگردان اثرگذار بوده است.