بررسي روايت شناسي حكايت‌هاي اسرارنامه عطّار

در هر داستاني، همزمان با خلق داستان روايت نيز همراه آن خلق مي‌شود؛ زيرا داستان در قالب كلمات و عبارات هويّت مي‌يابد و از طريق صدايي دروني به متن منتقل مي‌شود، اين صدا متعلّق است به راوي يا فردي كه روايت را براي ما بازگو مي‌كند. راوي مي‌تواند از ديدگاه‌هاي متفاوتي از درون يا برون، داستان را براي ما روايت كند كه به اين ديدگاه زاويه ديد گفته مي‌شود و انتخاب آن بسته به نظر و سليقه نويسنده داستان است. عطّار در اسرار نامه خود بسته به موقعيّت‌هاي مختلف از ديدگاه‌هاي متفاوتي داستان را روايت مي‌كند و در اغلب موارد زاويه ديد و راوي را در يك داستان واحد چندين بار تغيير مي‌دهد، در برخي موارد، عطّار، روايتي را در دل روايتي ديگر قرار مي‌دهد. بنابراين روايت چند سطحي ايجاد مي‌شود كه هر كدام را جداگانه مي‌توان بررسي كرد. راوي در داستان‌هاي اسرارنامه اصولاً واضح و آشكار است، ولي اغلب در پايان داستان با ديگر راويان به گونه‌اي همانند مي‌شود كه نمي‌توان آن را باز شناخت. عطّار به طور كلي در اسرارنامه از هفت راوي استفاده مي‌كند كه در اين مقاله نوشته به آن به صورت مفصل پرداخته شده است. روش علمي تحليل روايت بر اساس ديدگاههاي زبان‌شناسان و ساختارگرايان ضرورتي است كه تا حدي در اين مقاله دنبال مي‌شود و به اين نتيجه مي‌رسد كه: در داستان‌هاي عطار، روايت در خدمت درونمايه قرار مي‌گيرد. علاوه بر آن، شيوه روايي عطّار، عموماً مستقيم و خطي است و كمتر از شيوه‌هاي موجي و حلقوي بهره برده است.