امكان يا امتناع جاودانگي نفس در مابعدالطبيعه دكارت

تاملات در فلسفه اولي بهترين و گوياترين اثر دكارت است كه او در آن مابعدالطبيعه ‌خود را به‌بياني روشن و به‌گفته خود به «بهترين و درست‌ترين روش تعليم» يعني به‌ «روش تحليل» بر خواننده عرض مي‌دارد (CSM II 111) . دو واژه «خدا» و «نفس» در عنوان فرعي اين كتاب، چه‌بسا امروزه خوانندگاني را از غير اهل فلسفه كه دغدغه دين و حيات اُخروي دارند، به خواندن اين كتاب برانگيزد. البته بايد توجه داشت كه با نگاهي گذرا به نمايه‌ آثار دكارت، درمي‌يابيم كه واژه‌هاي «خدا» و «نفس» يا «ذهن» (كه دكارت اين دو را به يك معنا مي‌گيرد) از پرتكرارترين واژه‌ها در آثار او به‌شمار مي‌رود و هركس كه اندك آشنايي با نظام فلسفي او داشته باشد، خوب مي‌داند كه بن‌‌مايه نظام فلسفي دكارت بر محور همين مفهوم نفس يا ذهن استوار است. نويسنده مقاله پيش‌رو بر آن است كه اولاً آنچه دكارت از آن به نفس انساني ياد مي‌كند با آنچه در گفتمان ديني و در بحث جاودانگي نفس در اديان ، در مدنظر است، تفاوت بسياري وجود دارد تا جايي‌كه نفس مدنظر دكارت، به‌فرض جاودانگي، كاركرد ديني نمي‌تواند داشته باشد. ثانياً قول به جاودانگي نفس با التزام به اصول مابعدالطبيعه ‌دكارتي سازگار درنمي‌آيد.