رويكرد سيستمي به كيفيت درآموزش عالي

Systemic Approach on Higher Education Quality in the National Innovation System Framework

در كشورها، نظامي وجود دارد بنام "نظام نوآوري ملي1 " كه شبكه‌اي است متشكل از نهاد‌هاي مختلف كه در ارتباط منطقي با يكديگر، ضمن برقراري جريان اطلاعات و تبادل في مابين، زمينه و بستر مناسب توليد و توسعه‌ي علم و فناوري را فراهم مي‌سازد. اين نظام، زنجيره ارزشي ايده تا محصول و بازار را شكل مي‌دهد و فضاي نوآوري و فعاليت‌هاي نوآورانه را در سرتاسراين زنجيره مهيا مي‌كند. آموزش عالي يكي از اجزاي اصلي و محوري در اين شبكه و نظام است. در نتيجه مفاهيم كيفيت در آموزش عالي در چارچوب نظام نوآوري ملي كه در هزاره سوم حتي به "نظام نوآوري ملي باز2 " نيز تبديل شده است، قابل بررسي و تحليل مي‌باشد. درواقع با رويكرد سيستمي، كيفيت در آموزش عالي از طرفي تاثير پذير از "نظام نوآوري ملي باز" است و از سوي ديگر تاثير گذار بر آن نيز خواهد بود. بنابراين كيفيت در آموزش عالي مقوله‌اي است چند بعدي كه مستلزم برنامه كيفيت و مديريت برآن است. اين مقاله قصد دارد ضمن بيان جايگاه آموزش عالي در نظام نوآوري ملي و تاكيد برتحول ايجاد شده در ماموريت دانشگاه‌ها، نقش مديريت تكنولوژي را نيز در بحث كيفيت با نگاه سيستمي منعكس سازد. سپس باتشريح ديدگاه‌ها و مدل‌ها در خصوص كيفيت در آموزش عالي، تعريف كيفيت را با توجه به جايگاه و ماموريت جديد آموزش عالي، بهمراه مدل مفهومي پيشنهادي ارايه نمايد. بديهي است كيفيت مفهومي است كه بايد بصورت جريان و فرهنگ نه صرفا ابزاري، در محيط‌هاي آموزش عالي نگريسته شود تا زمينه‌هاي نهادينه شدن آن فراهم آيد. دراين ارتباط ضروري است كه برنامه كيفيت كوتاه مدت و بلند مدت بطورهماهنگ و موازي در چارچوب نظام نوآوري حاكم بر آموزش عالي تدوين، برنامه‌ريزي و اجرا شود.