نگاهي تعليلي و فلسفي به وصف‌ناپذيري خدا در نهج‌البلاغه

Philosophical and causal approach to non-descriptivity of God

اميرمومنان علي‌بن‌ابيطالب(ع) از صدر اسلام تاكنون به دروازه شهر علم نبوي مشهور است، نگاه و بيان ايشان نسبت به قرآن‌كريم همواره مرجع مفسّران و محققان بوده است . در اين زمينه، يكي از رابطه‌هاي عميق نهج‌البلاغه با قرآن، تعليل آيات قرآن در كلام علوي است. حضرت در قسمت‌هايي از نهج‌البلاغه به تعليل آيات پرداخته و علل و چرايي كلام الهي را در قرآن‌مجيد بيان مي‌دارد. در واقع، مي‌توان در نهج‌البلاغه پاسخ عقلي و حكمي برخي از آيات الهي را دريافت نمود و از فلسفه آن مطلع شد. از جمله‌ي آنها تعليل فلسفي و عقلي مفهوم آيه شريفه «سبحان الله عمّا يصفون» است كه حضرت دلايل ناتواني انسان را از توصيف حقيقت باري تعالي بيان مي‌دارد. اين نوشتار سعي دارد، دو برهان منطقي ـ قياسي و عقلي ـ فلسفي امام علي (ع) را در «سبوحيت الهي در توصيف» و چرايي و چگونگي آنرا نشان دهد.

One of the deep relations of Nahj-Al-Balaghah with Quran is the reasoning of the Quran verses in Alavi speech, i.e in Nahj-Al-Balaghah. Imam Ali (p.b.u.h) proceeds to reasoning of Quranic verses in his life and we are acquainted with these reasoning in some sections of this book. Indeed, we can find in it some of the intellectual and rational answers to divine verses. One of them is intellectual reasoning about conception of the verse: "glory be to him, and highly exalted is He above what they ascribe" (cattle/ 100). This article indeavors to indicate two proofs in indescribability of God’s essensce and its reasoning: logial-syllogistic proof; and rational-philosophical proof