آزمون تجربي و مقايسه مدل قيمت‌گذاري دارايي‌هاي سرمايه‌اي و نظريه قيمت‌گذاري آربيتراژ در بورس اوراق بهادار تهران

An Empirical Test and Comparison of CAPM and APT

اين تحقيق با استفاده از بازده ماهانه30 شركت بورسي از فروردين 1375 تا اسفند 1385 (132 ماه) و بازده ماهانه بورس تهران بر مبناي شاخص بازده نقدي و قيمت، به آزمون تجربي و مقايسه دو مدل قيمت‌گذاري دارايي‌هاي سرمايه‌اي (CAPM) و قيمت‌گذاري آربيتراژ (APT) مي‌پردازد. نتايج اين تحقيق شواهدي در تاييد تجربي مدل قيمت‌گذاري دارايي‌هاي سرمايه‌اي ارايه مي‌دهد اما قيمت‌گذاري آربيتراژ را تاييد نمي‌كند. نتايج اين تحقيق دال بر تاييد و برتري نسبي CAPM، با نتايج بسياري از تحقيقات ايراني همچون پيرصالحي (1372)، شفيع‌زاده (1375)، حنيفي (1376)، و ظريف‌فرد و قايمي (1382) ناسازگار است. از سوي ديگر، برخي تحقيقات ايراني انجام شده، همچون رهنماي رودپشتي و مرادي (1384)، شواهدي دال بر وجود بيش از يك عامل اقتصادي موثر بر تبيين بازده سهم در تاييد APT ارايه كرده‌اند، در حالي كه در نتيجه اين تحقيق نشاني از عوامل متعدد موثر بر بازده سهم ديده نمي‌شود كه احتمالاً نشان مي‌دهد نظريه قيمت‌گذاري آربيتراژ در بازار ايران به طور تجربي قابل تاييد نيست. انجام آزمون‌هاي اضافي و تجزيه و تحليل حساسيت نيز نتايج را تغيير نداد.

This paper empirically investigates and compares the capital asset pricing model (CAPM) and arbitrage pricing theory (APT) using 132 monthly market returns of TSE based on TSE main index (TEDPIX) and returns of 30 stocks listed on Tehran Stock Exchange (TSE) for the period of 2008-1997. Our results provide evidences in support of CAPM, inconsistent with previous papers of Bakhshandeh (1992), Hamadani, and Pirsalehi (1995), Shafie zadeh (1997), Hanifi (1998), Zariffard-Ghaemi (2003). However, some other Iranian researches Presents more than one economic factor effective on explanation of stock return consistent with APT but we did not experienced several factors effective on this issue.