ايهام تعارض در تعريف ارسطو از زمان

در تبيين و تعريفي كه ارسطو از زمان عرضه مي‌كند، دو جنبه را مي‌توان يافت كه علي‌الظاهر متعارض به نظر مي‌رسند. وي، از طرفي، زمان را به «عدد حركت از حيث پيش و پس» تعريف مي‌كند و «عدد» در هيچ‌كدام از آثار او متصل دانسته نشده است. از طرف ديگر، به دليل ارتباط زمان با حركت، آن را متصل مي‌داند؛ چون حركت متصل است. بدين‌ترتيب، به نظر مي‌آيد كه او زمان را هم منفصل دانسته است و هم متصل. در نوشتار حاضر سعي شده است كه، ضمن بررسي راه‌حل‌هاي پيشنهادي شارحان، با الهام گرفتن از خود ارسطو، راه‌حل كامل‌تري براي اين تعارض ارايه گردد و از تعريف او رفع ابهام شود. حاصل آنچه از اين بررسي به دست مي‌آيد اين است كه اولاً، عدد مورد نظر در تعريف ارسطو نه، به اصطلاح، عدد عاد (مثلاً 2 و 3) بلكه عدد معدود (مثلاً 2 متر، 3 ساعت) است و ثانياً، با دخالت نفس به عنوان فاعل شناسا در تشخيص پيش و پس حركت است كه زمان حالت مقداري و عددي پيدا مي‌كند. تاكيد بر نقش عنصر فاعل شناسا را مي‌توان پيام جديد اين مقاله در رفع ايهام تعارض در تعريف ارسطو از زمان دانست.