لذت و الم اخروي در فلسفه سينوي

از جمله مباحثي كه شيخ الرييس آن را به مطمح نظر گذاشته، معاد و حالات اخروي آن است. او در حكمت خويش پس از آنكه به بحث جنجالي لذت و رنج پرداخته، در پي آن بود تا لذت و الم اخروي را نيز به متالهان و دينداران تفهيم نمايد. شيخ الرييس در آثار خود، پس از اثبات وجود نفس و بقاي جنبه نفساني، قواي متنوعه انساني را با مرگ مضمحل مي دانست، اما براين باور فلسفي پاي مي فشرد كه تنها قوه عقلاني است كه با مرگ انسان، فاني نشده و به سراي باقي خواهد شتافت. او ضمن تقسيم بندي هاي گوناگون و دامنه دار، نفوس بشري را به دسته هاي مختلفي تقسيم مي كرد تا جايگاه اخروي آنان را روشن سازد. در حكمت سينوي پس از آنكه فراگيري و اكثري بودن سعادت اخروي بر كرسي اثبات نشست، لذت و الم نفوس نيز، عقلاني به شمار آمد. از نگاه شيخ الرييس،ثواب ها،خوشي ها، لذت ها و دردهاي عالم عقبي، كاملاً عقلي است و آنچه در متون وحياني از وعده ها و وعيدهاي اخروي تشريح شده، چيزي جز گزاره هاي استعاري و كنايي نيست. او فقط براي نفوس ناقصه، جايگاهي جسماني كه معلق به اجرام سماوي هستند در نظر مي گرفت و لذت يا الم اخروي آنان را مادي مي انگاشت.