آسياي مركزي: منطقه‌اي پويا براي فعالان امنيتي

Central Asia: A Dynamic Region for Security Activists

آسياي مركزي كه بخش جنوبي قلمرو هارتلند را در نظريه مكيندر تشكيل مي داد، در دوره جنگ سرد جزو قلمرو سياسي- ژيوپليتيك اتحاد شوروي بود. با فروپاشي نظام دوقطبي، اين منطقه با داشتن دولت‌هايي مستقل، هويت مستقل جغرافيايي- سياسي پيدا كرده و در شكل فضاهاي بدون قدرت، به صورت عرصه رقابت‌هاي چندسطحي پديدار شد، اين قدرت‌ها برنامه هاي رقابتي زيادي را در قالب اهداف و استراتژي‌هاي مختلف مطرح كرده اند. ايالات متحده با نگرش جهاني خود به دنبال تغييرهاي زودگذر و پايدار است و سياست‌هاي منسجمي را در منطقه براي افزايش منافع خود دنبال مي‌كند و اتحاديه اروپا را در اين زمينه با خود همراه كرده است. كشورهاي روسيه و چين نيز علاوه بر اهداف ژيوپليتيك توسعه حوزه نفوذ، نگراني‌هاي امنيتي نسبت به خود دارند. اين مقاله ضمن پرداختن به چگونگي انقباض و انبساط فضايي قلمرو ژيوپليتيك قدرت‌هاي رقيب در آسياي مركزي، نقش ژيواستراتژيك محور اين منطقه را در ايجاد رقابت و پويايي آن مورد ارزيابي قرار مي‌دهد.

Central Asia constituting southern part of the heartland territory in Mackinder’s theory became a scene for a multi-layered rivalry for world powers following the collapse of the Soviet Union. The United States seeks interim and permanent changes and has encouraged the European Union to follow in its foot steps. Russia and China have security concerns apart from geopolitical objectives. This paper addresses spatial shrinking and expansion of rival powers’ geopolitical influence in Central Asia and assesses the geo-strategic role of this region in creating rivalry and dynamism.