بازنگري مبحث قصر در منابع فارسي علم معاني

اين مقاله بر آن است تا نشان دهد مبحث «قصر» در منابع فارسي علم معاني چندان به‌سامان و منسجم نيست. در اين آثار مرز ميان جمله‌هاي مقصور ادبي تعيين نشده است؛ علاوه بر اين، تقسيم‌بندي‌هاي آن بر اساس اشراف و تسلط خواننده بر قصد متكلم يا مخاطب شكل مي‌گيرد. نگارنده در اين مقاله با نقد و تقسيم‌بندي‌هاي سه‌گانه كتاب‌هاي معاني نتيجه مي‌گيرد كه جملات مقصور حقيقي و غيرادعايي بايد در حيطه زبان و جملات غيرحقيقي و ادعايي بايد در حوزه ادبيات بررسي شود و همچنين تغيير در لحن خواندن يا شدت تلفظ كلمات، موصوف و صفت يا صفت و موصوف آن را تعيين مي‌كند و در تبيين قصرهاي «افراد، قلب، تعيين» شناخت مخاطب بسيار ضروري است. نهايتاً اينكه جايگاه جملات مقصور در ذيل انواع جمله و مقاصد ثانوي آن مشخص نشده است. در پايان پيشنهاد مي‌شود كه در آموزش يا تجزيه و تحليل مبحث قصر پنج عنوان «موضوع‌شناسي، ادبيت‌شناسي، مخاطب‌شناسي، جمله‌شناسي و غرض‌شناسي» در نظر گرفته شود.