نسب پدري كودك تولديافته از اهداي جنين در فقه و حقوق ايران

Paternal parentage of the child born by embryo donation in Jurisprudence and Law of Iran

تصويب قانون نحوه‌ي اهداي جنين به زوجين نابارور در سال 1382 ش.، اگرچه گام مثبتي در جهت قانونمندكردن يكي از راه‌هاي باروري كمكي محسوب مي‌شود، ولي به دليل ابهامات موجود در متن آن و فقدان ضمانت اجراي قانوني و احاله‌ي بسياري از مسايل مهم به آيين‌نامه اجرايي قانون قابل نقد مي‌باشد. از مهم‌ترين ايرادهاي اين قانون روشن‌ننمودن مساله نسب و آثار و ابعاد حقوقي مساله اهداي جنين بوده كه منجر به مسكوت‌ماندن بسياري از حقوق مالي و غيرمالي كودك متولد از اين روش شده است. اختلاف آراي فقهي و حقوقي در اين زمينه بسيار بوده و هر يك در اثبات خود مباني قابل دفاعي را مطرح مي‌نمايند. عده‌اي مرد صاحب نطفه را پدر جنين مي‌دانند و عده‌اي ديگر مرد دريافت‌كننده جنين و صاحب فراش را پدر مي‌دانند و نهايتا نظر ديگري اين اطفال را فاقد پدر مي‌داند. مطابق برآيند مباحث مطروحه، نظر به فلسفه وضع قانون، اراده و قصد اهداكنندگان و دريافت‌كنندگان جنين و مهم‌تر از همه حفظ حقوق اين كودك و در نظرگرفتن بهترين منفعت كودك كه در شرع مقدس اسلام بر آن بسيار تاكيد شده و در كنوانسيون هاي بين‌المللي هم بيان گرديده است، قانونگذار ايران بايد با در نظرگرفتن نوعي نسب اعتباري و حكمي، دريافت‌كنندگان جنين را صاحبان طفل و نسب اين كودك قرار دهد.

Although passing the Method of Embryo Donation to Sterile Spouses Act in 2003 was a positive step toward regularizing one of assisted reproduction methods, but it may be criticized due to some vagueness in its content, lack of sanction, and referring many essential issues to bylaw. One of the most important problems of this Act is that it does not clarity parentage and the legal effects of embryo donation causing confusion in the financial and non financial rights of the child. There are a lot of disagreements in jurisprudence and Law on this issue and each offers defendable principles to prove its case. Some consider the sperm donor, and some others consider the legal father as the real father of the child. Still others believe that these children are fatherless. Based on the result of the discussion, regarding the philosophy of enacting laws, intention of donors and recipients of embryos, and most importantly considering the best interest of the child which has been greatly emphasized in Islam, and also stated in the international conventions, the Iranian legislator should consider the recipients of the embryo as the legal parents of the child noting a kind of abstractive and presumed parentage.