واكاوي اصول مورد استفاده ملاصدرا در تصوير معاد جسماني

An analysis of the principles that Mulla-Sadra uses in his justification of bodily resurrection

ملاصدرا در كتاب‌هاي مختلف خود درباره معاد به عنوان اعتقادي محوري و اثرگذار سخن گفته است. از نظر او معاد به صورت روحاني و جسماني محقق است. او معاد جسماني را به ياري اصولي برآمده از نظام فلسفي خود به اثبات رسانده است. فارغ از هم‌ساني فراواني كه در تصوير معاد جسماني در آثار گوناگون او ديده مي‌شود، شمار اصول مورد استفاده او در اين آثار متفاوت بوده و از شش تا دوازده اصل را در بر مي‌گيرد. تجميع اين اصول با حذف موارد تكراري، شانزده اصل را در اختيار پژوهش‌گر قرار مي‌دهد كه مجموعه‌اي از اصول خداشناختي، انسان‌شناختي و وجود‌شناختي را دربرمي‌گيرد. طراحي چگونگي پيوند اين اصول با يكديگر براي رسيدن به مقصود ملاصدرا در اثبات معاد جسماني، با همان تصويري كه خود در اختيار ما مي‌گذارد، روشن مي‌كند كه ملاصدرا در تصوير معاد جسماني، از دو زبان وجودمحور و ماهيت‌محور بهره مي‌گيرد. توجه به بيش‌تر انسان‌ها كه با زبان ماهيت‌محور سخن گفته و اين زبان را فهم مي‌كنند، ملاصدرا را ناگزير به استفاده از اين زبان ساخته است وگرنه او با ادبيات وجودمحور - كه در برخي از اصول او نيز ديده مي‌شود- مي‌تواند تصوير مطلوب خود را اثبات كند. اين نكته اساسي، زمينه‌اي براي پژوهش‌گر فراهم مي‌سازد تا نظريه ملاصدرا را در دو قالب زبان ماهيت‌محوريا وجودمحور تقرير كند يا همانند خود او تعبيرهاي دوگانه را هم‌زمان به كار بندد.

Mulla-Sadra in his different philosophical and theological works has discussed the issue of resurrection (Ma-add), both in spiritual and bodily way. In this works he attempted to demonstrate the issue of bodily resurrection according to the principles that formerly have been proved in his philosophical system. The subject is that, the quantity of these principles differs from one work to another. In some works there are six principle and in others twelve; this 12 or 16 principles, if is viewed altogether with omission of the two, encompasses of theological-anthropological and ontological principles. In explanation of the issue of bodily resurrection, Sadra uses a language that at the same time bases on existence and nature (quiddity). Although we all know that most of his principles conclude from an existential language.