اثر شرايط آب خاك، لجن فاضلاب و كودهاي شيميايي بر غلظت‌هاي عناصر پرمصرف در برنج در يك خاك قليايي

Effects of soil water conditions, sewage sludge and chemical fertilizers on concentrations of rice macronutrients in an alkaline soil

هدف از انجام اين پژوهش، بررسي اثر شرايط آب خاك، لجن فاضلاب و كودهاي شيميايي بر غلظت‌هاي N، P، K، Ca، Ma و Na در بخش هوايي و ريشه برنج (Oryza sativa L.) رقم علي‌كاظمي در يك خاك قليايي غيرآهكي با بافت شن لومي بود. آزمايش به‌صورت فاكتوريل و در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي شامل شرايط آب خاك در 3 سطح (غرقاب دايم، غرقاب متناوب و اشباع متناوب) و منبع و مقدار كودهاي آلي و شيميايي در 10 سطح (شاهد، 100 درصد كودهاي شيميايي، 20 گرم لجن فاضلاب بر كيلوگرم خاك با و بدون 50 درصد كودهاي شيميايي، 40 گرم لجن فاضلاب بر كيلوگرم خاك با و بدون 50 درصد كودهاي شيميايي، 20 گرم كود مرغي بر كيلوگرم خاك با و بدون 50 درصد كودهاي شيميايي و 40 گرم كود مرغي بر كيلوگرم خاك با و بدون 50 درصد كودهاي شيميايي) و با 3 تكرار انجام شد. نتايج نشان داد كه اثر متقابل شرايط آب خاك و كودها بر غلظت‌هاي عناصر پرمصرف در بخش هوايي و ريشه برنج معني‌دار بود. مصرف 20 و 40 گرم كود مرغي بر كيلوگرم خاك با و بدون 50 درصد كودهاي شيميايي به‌دليل افزايش شوري محلول خاك مانع رشد برنج گرديد. بنابراين، اين تيمارها حذف شدند. مصرف 20 و 40 گرم لجن فاضلاب بر كيلوگرم خاك باعث افزايش معني‌دار غلظت عناصر پرمصرف به‌جز غلظت N و Na بخش هوايي و غلظت K ريشه نسبت به شاهد و 100 درصد كودهاي شيميايي شد. افزودن 50 درصد كودهاي شيميايي به همراه 20 گرم لجن فاضلاب بر كيلوگرم خاك غلظت‌هاي P و Ca بخش هوايي و ريشه را نسبت به مصرف فقط 20 گرم لجن فاضلاب بر كيلوگرم خاك افزايش داد. غلظت‌هاي P، K، Ca، Mg و Na بخش هوايي و ريشه (به‌جز غلظت K ريشه) در غرقاب متناوب بيش‌تر از غرقاب دايم و اشباع متناوب بود. غلظت P، K و Mg بخش هوايي برنج بيش‌تر از ريشه بود در حالي‌كه غلظت Na و Ca ريشه برنج بيش‌تر از بخش هوايي بود.