بررسي تعاريف علم كلام

An inquiry into the definitions of theology

در اين نوشتار تعريف‌هايي كه دانشمندان از علم كلام ارايه كرده‌اند به ترتيب تاريخي نقل، و به نكات ضعف و قوت آنها اشاره شده است. براي نشان دادن سير تحول و تطور علم كلام و نيز نماياندن مقدار موفقيت دانشمندان در ارايه تعريفي جامع و مانع از علم كلام، كه شامل ادوار تاريخي آن باشد، تعريف تفتازاني و لاهيجي ـ كه علم كلام را به كلام متقدمان و متاخران تقسيم كرده‌اند ـ بيشتر كانون توجه قرار گرفته است. سپس پرسش‌هايي كه اين تعريف‌ها بي‌پاسخ گذاشته‌اند مطرح گرديده، در نهايت خوانندگان به اين نظريه رهنمون مي‌شوند كه آنچه را امروزه علم كلام مي‌نامند و علم واحدي تلقي مي‌شود مي‌توان متشكل از چند علم دانست.

Relating different definitions of theology on chronological basis, the paper underlines their points of strength and weakness. To show the development of theology and to reveal the extent of scholars’ success in giving a standard definition (which is to be both comprehensive and restrictive) of theology, that is to cover all its historical periods, the author gives much attention to Taftazani and Lahiji’s definition of theology, which divides theology into that of early and later theologians. Subsequently it deals with questions that are left unanswered by these definitions. The paper finally concludes while directing the readers to the theory that what is called as theology to day is constituted of many sciences.