تحليلي بر ديدگاههاي نظري آسيب‌پذيري جامعه نسبت به مخاطرات طبيعي

An Analysis on Theoretical Approaches of Community Vulnerability to Natural Hazards

كاهش خسارتهاي جبران‌ناپذير بحرانهاي طبيعي در ايران نيازمند فهم صحيح علل و راه‌حلهاي كاهش آنها مي‌باشد. در اين ارتباط، امروزه آسيب‌پذيري به عنوان تعيين كننده اصلي بحران معرفي مي‌شود و سه ديدگاه زيستي- فيزيكي، ساخت اجتماعي و تركيبي در مورد آن شكل گرفته است كه دلالتها متفاوت آنها بر فهم، تحليل و كاهش آسيب‌پذيري، بررسي كامل آنها را ضروري مي‌سازد. بنابراين اين مقاله با روش توصيفي- تحليلي و مطالعه تطبيقي، پاسخ به اين سوال را دنبال مي كند كه كدام ديدگاه در فهم و تحليل آسيب‌پذيري جامعه در برابر مخاطرات طبيعي تبيين‌ كاملي را ارايه مي‌دهد. نتايج نشان مي‌دهد كه براي فهم و تحليل آسيب‌پذيري (در مقياس جامعه) در جايگزيني كامل هر يك از ديدگاههاي زيستي- فيزيكي و ساخت اجتماعي به جاي يكديگر امتيازي وجود ندارد. در مقابل، ديدگاه تركيبي به عنوان سازشي از دو ديدگاه قبلي و شامل نقاط قوت هر دوي آنها و نيز حاوي پيشرفتهاي نظري و روش‌شناسي چشمگير در فهم و تحليل آسيب‌پذيري، تبيين‌ كاملي را از آن ارايه مي‌دهد.

Reduction of irreparable damages of natural disasters in Iran needs their correct understand of causes and solutions. In this regard, nowadays, vulnerability is offered as the main determinant of disaster that comprises three approaches: Biophysical, Social construction, and synthetic. Different implications of these approaches on perception, analysis and reduction of vulnerability needs full investigation of them. Adopting descriptive-analytical method and comparative study, so, this articles traces answer to this question: which approaches offer full explaining of the perception and analysis of community vulnerability to natural hazards. The study shows that for understand and analysis of Vulnerability at community level, there is no advantage in full substitution of biophysical and social construction approaches by each other. As an agreement of two previous approaches, including benefits of them and containing great theoretical and methodological advances in understand and analysis, the synthetic approach, in contrast, offers full explaining of vulnerability.