منطق و مباحث زباني

Muhammad Baqir Malekian

در زمينه ارتباط علم منطق با زبان و علوم زباني، ديدگاه‌هاي مختلف كه گاهي با افراط و يا تفريط همراه است، مطرح شده است. در نظر بعضي از متفكران غرب، منطق به علوم زباني فروكاسته مي‌شود؛ همان‌گونه كه در نظر بعضي ديگر به روان‌شناسي تحويل مي‌شود. از نگاه انديشمندان مسلمان، چنين تحويل و فروكاستي پذيرفته نيست ولي با اين حال، آنان در پي بررسي ارتباط منطق با علوم زباني هستند؛ زيرا بخشي از مباحث منطقي حول محور الفاظ و دلالت آن‌ها مي‌چرخد. در اين نوشتار به شواهدي كه دال بر ارتباط بين منطق و علوم زباني است، مي‌پردازيم تا از سويي، نادرستي تحويل منطق به علوم زباني و نيز بي‌ارتباطي منطق با علوم زباني را نشان دهيم و از سوي ديگر، به شباهت و تفاوت‌هاي مباحث الفاظ در علوم زباني با اين مباحث در منطق اشاراتي كرده باشيم.

There are various points of view concerning the relation between logic and language sometimes going to extremes. Some Western thinkers think it can be reduced to some linguistic phenomena whereas others assume that it can be reduced to psychology. On Muslim thinkers’ view, such a reduction is not acceptable, though they seek to study the relation between logic and linguistic phenomena, for part of logical discussions revolves around linguistic terms and their denotations. The present article deals with the evidence pointing to the fact that there is a link between logic and linguistic phenomena on the one hand, and tries to show that it is wrong to suppose that logic can be reduced to linguistic phenomena or to hold that there is no relation between logic and linguistic phenomena on the other. It also elaborates on the similarities and differences of discussions on linguistic terms in language and logic.