توزين ايمان و كفر در ترازوي مصلحت

Belief and Disbelief in Accordance with the Standard of Expediency

قرآن، پيشوايان ديني و انديشمندان مسلمان و غيرمسلمان، بارها به استدلالي پرداخته‌اند كه با برانگيختن خويِ تجارت‌پيشگي، آدميان را به سوي ايمان فرامي‌خواند. اين پرداخت اقناعي يا جدلي، كفه ايمان را در ترازوي مصلحت‌سنجي آدميان، سنگين‌تر از كفه كفر نشان مي‌دهد؛ زيرا انسان‌ها به هنگام داوري ميان گزاره‌ها، به گزينشي روي مي‌آورند كه دربردارنده بيشترين مصالح و كم‌ترين زيان براي آنان باشد. بر اين اساس چون كافران به اين سنجش مي‌پردازند، ناگزير از پذيرش گزاره‌هاي ديني خواهند بود؛ زيرا حتي احتمال صدق آنها نيز مي‌تواند بيشترين و پايدارترين مصالح را براي آنان برآورد و دشوارترينِ خطرها را از آنان دور سازد. اين استدلال مي‌تواند كافران را با ترديد روبه‌رو ساخته و زمينه مناسبي براي حاكميت ايمانِ مبتني بر برهان فراهم آورد. اين شيوه استدلال، شخص جاهل و شكّاك ميان ايمان و بي‌ايماني را در مقام عمل نيز از سرگرداني خارج مي‌سازد؛ هم‌چنانكه در هنگامه‌هاي شك و آشفتگي فكري بر دلگرمي مومنان نيز خواهد افزود.

The Holy Qur’an, religious leaders and Muslim and non-Muslim thinkers have frequently presented arguments that call people to faith through provoking their habit of liking trades. This polemic treatment tips expediency balance of belief against disbelief. For man, while judging on propositions, makes the choice that has the most advantages and the least harms. Accordingly, since disbelievers make judgments of this kind, they will inevitably accept religious statements, for even the possibility of their truth can best serve their lasting interests and prevent the occurrence of the worst dangers to them. This kind of argumentation can cast doubts in the minds of the disbelievers paving the ground for the dominance of argument-based faith. It can also provide a solution for a person who suffers from ignorance or is skeptical about belief and disbelief as it can give encouragement to believers at times of skepticism and intellectual anarchism.