بررسي همبستگي مصرف ميوه و سبزيجات با سازه‌هاي نظريه شناختي اجتماعي در دانش‌آموزان پايه چهارم ابتدايي: يك مطالعه مقطعي

Social cognitive correlates of fruit and vegetables consumption among students: a cross-sectional research

سابقه و هدف: مطالعه حاضر با هدف تعيين بررسي همبستگي مصرف ميوه و سبزيجات با مولفه‌هاي نظريه شناختي اجتماعي در دانش‌آموزان چهارم ابتدايي شهر اصفهان در سال 1389 انجام گرديد. مواد و روشها: در اين مطالعه مقطعي، 158 دانش‌آموز پسر مقطع ابتدايي (پايه چهارم) شهر اصفهان مورد بررسي قرار گرفتند. ابزار جمع‌آوري داده‌ها شامل پرسشنامه‌اي محقق ساخته مبتني بر سازه‌هاي نظريه شناختي اجتماعي و نيز پرسشنامه ثبت غذايي بود. روايي و پايايي پرسشنامه بوسيله روايي صوري، روايي محتوا و پايايي دروني (86/0=?) بررسي گرديد. پس از جمع‌آوري داده‌ها، به منظور تجزيه و تحليل آنها از آزمونهاي همبستگي اسپيرمن و رگرسيون چند متغيره استفاده شد. يافته‌ها: همبستگي معني‌داري بين ميانگين سهم روزانه ميوه و سبزيجات با قابليت رفتاري (001/0 > P)، خودكارآمدي در موقعيتهاي مشكل (به‌ترتيب 001/0 > P و 01/0 > P)، خودكارآمدي در انتخاب ميوه و سبزيجات (به‌ترتيب 001/0 > P و 003/0 > P) و دسترسي (به‌ترتيب 003/0 > P و 005/0 > P) ديده شد. يادگيري مشاهده‌اي تنها همبستگي معني‌داري را با مصرف ميوه (002/0 > P) در دانش‌آموزان نشان داد. در آناليز چند متغيره، سهم روزانه ميوه و سبزيجات، با خودكارآمدي در موقعيتهاي مشكل، خودكارآمدي در انتخاب ميوه و سبزيجات و دسترسي، ارتباط مستقيمي نشان داد. نتيجه‌گيري: نتايج مطالعه حاضر نشان مي‌دهد خودكارآمدي در موقعيتهاي مشكل، خودكارآمدي در انتخاب ميوه و سبزيجات و دسترسي دانش‌آموزان از مهمترين عوامل موثر بر مصرف ميوه و سبزيجات در دانش‌آموزان ابتدايي محسوب مي‌گردند.

Background and Aim: The purpose of the present study was to identify factors affecting fruit and vegetables consumption in elementary school students, based on social cognitive theory, to guide us about interventions that can increase their intake. Materials and Methods: In this cross-sectional study, 158 male students in elementary schools (grade 4) of Isfahan city were participated. Data collecting tool was a self-designed questionnaire based on constructs of Banduraʹs social cognitive theory and food record questionnaire. The validity and reliability of the questionnaire was provided by using content validity, face validity and internal reliability (?=0.86). After collecting data, data were analyzed using Spearman correlation and multivariate regression tests. Results: Findings showed significant correlation between mean daily servings of fruits and vegetables with behavioral capability (p < 0.001), self-efficacy in difficult situations (p < 0.001, p=0.01, respectively), self-efficacy in selecting fruit and vegetables (p < 0.001, p=0.003, respectively) and access to fruit and vegetables (p=0.003, p=0.005, respectively). Observational learning showed significant correlation only with daily servings of fruits (p=0.004). In the multivariate analyses, mean daily servings of fruits and vegetables correlated directlywith self-efficacy in difficult situations, self-efficacy in selecting fruit and vegetables and access to fruit and vegetables. ‍Conclusion: The most important factors affecting fruit and vegetables consumption in elementary school students are self-efficacy in difficult situations, self-efficacy in selecting fruit and vegetables, and access to fruit and vegetables.