مضامين اخلاقي پرستاري در شاهنامه

Ethical themes in nursing driven from Shahnameh

مقدمه: فرهنگ زيربناي اخلاق جامعه را شكل مي‌دهد و اخلاق پاسخي براي چرايي رفتار فراهم مي‌كند. در علم پرستاري، اخلاق تعاملات پرستاري را معنادار مي‌سازد. شاهنامه فردوسي شاهد معتبري براي ارزش‌ها و باورها و فرهنگ مردم ايران است. هدف از اين مطالعه، انتزاع مفاهيم اخلاقي پرستاري از شاهنامه فردوسي مي‌باشد. روش: اين مطالعه از نوع تحليل محتوي (Content Analysis) با رويكرد كيفي و شيوه تجزيه و تحليل داده‌ها با رويكرد استقرايي بود. ابيات شاهنامه چاپ مسكو از نظر واژه «پرستار»، «پرستنده» و «پرستندگان» مورد جستجو قرار گرفتند. كليه داستان‌هايي كه كلمات مورد نظر در يك يا چند بيت آن‌ها وجود داشت همراه با نسخه منثور آن، نوشته دكتر عطاري مطالعه گرديد. مقبوليت و عينيت داده‌ها با مرور و بررسي مجدد و بازبيني محقق همكار به طور مكرر حاصل شد. داده‌هاي كيفي مشتمل بر كلمات به دست آمده به صورت استقرايي، طبقه‌بندي مفهومي شدند. يافته‌ها: واژه «پرستار»، 235 واژه «پرستنده» و 54 واژه «پرستندگان» در جستجو شاهنامه يافت شد. 23 مورد واژه پرستار، 6 مورد واژه پرستندگان در ارتباط با مضامين اخلاقي پرستاري بود. نتيجه تحقيق دربردارنده سه درون‌مايه مسووليت‌پذيري (هوشياري و رازداري)، تعامل هيجاني (همدردي) و تعامل ارزشي (احترام و سودرساني) است. نتيجه‌گيري: مفاهيم اخلاقي نوين پرستاري با مفاهيم اخلاقي پرستاري در شاهنامه هماهنگي دارد. توجه به نقش تاريخي پرستاران با وضوح ارزش‌ها، مي‌تواند زمينه‌ساز توسعه اخلاقي و پشتوانه‌اي غني براي هدايت عملكرد پرستاري قرار گيرد. اخلاق فضيلت‌گرا با پشتوانه‌اي تاريخي كه تا به حال نيز جريان دارد مبناي مناسبي براي تربيت اخلاقي پرستاران مي‌باشد.

Culture is foundation of social ethics and provides answer for why something must be done. In nursing science, ethics makes nursing interaction meaningful. Shahnameh Ferdowsi is a valid evidence for Iranians` culture, values and beliefs. Aim is to develop nursing ethical concepts from Shahnameh Ferdowsi. Methods: This study was a content analysis with qualitative approach and inductive analysis. Shahname stories has been searched for “Parastar”, “Parastandeh” and “Parastandegan”. All stories including these words have been studied comparing to a valid interpretation of Shahname. Dependability and Conformability has been achieved by review, repeatedly coresearcher appraisal. Qualitative data has been categorized conceptually through inductive methods. Results: 60 “Parastar”, 235 “Parastandeh” and 54 “Parastandegan” have been found in Shahname investigation. 23 “Parastar” and 6 “Parastandegan” were related to nursing ethics themes. Three themes has been developed as Accountability (consciousness and Confidentiality), Emotional interaction (Sympathy) and Value interaction (Respectiveness and Beneficience). Conclusion: Modern nursing ethical concepts are compatible with ethical concepts of Shahname. Considering historical role of nurses in addition to clarifying values could build a platform to develop ethical codes for conducting nursing behaviors. Virtue ethics is an appropriate reference for nursing moral education.