بررسي تطبيقي تاثير ساختار نظام بين الملل بر ملي شدن صنعت نفت و برنامه هسته اي ايران

Comparative Study of Impacts of Structure of International System on Iranian Oil nationalization and Iranian Nuclear Progra

نظام بين الملل به عنوان يك كل واحد كه هويت و موجوديتي مستقل و متمايز از واحدهاي تشكيل دهنده خود دارد، قيدوبندهاي رفتاري خاصي را ايجاد مي‌كند. در اثر چگونگي توزيع قدرت در سطح بين-المللي، ساختار نظام بين الملل شكل مي‌گيرد كه جايگاه هريك از كشورها را مشخص و معين مي‌كند. ماهيت محافظه كار نظام بين الملل، تغيير و تحول در ساختار و سلسله مراتب قدرت را مشكل و سخت مي‌سازد؛ به ويژه قدرت‌هاي بزرگ، كه ساختار نظام بين الملل برپايه آنها شكل مي‌گيرد، به منظور حفظ نظم موجود و ثبات در نظام، اجازه ظهور قدرت‌هاي چالشگر ديگر كه تغييرات ساختاري را در پي خواهد داشت، نمي‌دهند. در اين ميان دولت‌هاي انقلابي يا تجديدنظرطلب با محدوديت‌هاي ساختاري بيشتري مواجه مي‌شوند. نهضت ملي شدن نفت در دوره زمامداري دكتر مصدق و برنامه هسته اي ج. ا. ايران نيز رويكردي تجديدنظر طلب داشته اند، كه با فشارهاي ساختاري نظام بين الملل مواجه شده اند. اين پژوهش به دنبال تحليل و تبيين تاثير ساختار نظام بين الملل بر اين دو رويداد مي باشد.

International system as a unitary entity with an independent and distinctive identity inserts its own limitations. The distribution of power at international level shapes the structure of international system. Conservative nature of international system has made the change in hierarchy of power difficult. Great powers, that international system is based on them, do not allow any other power to rise in international system. Oil nationalization movement in Iran in Mosaddegh era and nuclear program in Islamic Republic of Iran has faced many structural difficulties. This research attempts to explain and analyze the structure of international system based on these two events.