شبيه‌سازي رشد شهري در تهران، با استفاده از مدل CA-Markov

Simulating Urban Growth in Tehran Using the CA-Markov Model

با توجه به رشد سريع شهرها در كشورهاي در حال توسعه، نياز به مديريت و برنامه‌ريزي مناسب، به پرهيز از تاثيرات مخرب زيست‌محيطي و اجتماعي‌ـ‌اقتصادي آن، همواره احساس مي‌شود. در اين زمينه، طراحان و برنامه‌ريزان شهري به اطلاعات مكاني و زماني مرتبط با الگو و ميزان رشد، به‌منظور درك بهتر فرايند رشد شهري و تاثيرات آن نياز دارند. تلفيق سامانه‌هاي اطلاعات مكاني و سنجش از دور، ابزار موثري را براي جمع‌آوري و آناليز اطلاعات زماني‌ـ مكاني فراهم مي‌سازد. اين تحقيق، ضمن بررسي و مدل‌سازي توسعه شهري در دو دهه گذشته، به پيش‌بيني توسعه شهر تهران طي دو دهه آينده مي‌پردازد تا پايه و اساسي را براي مديريت شهري فراهم سازد. در اين تحقيق، مدل شبيه‌سازي و پيش‌بيني رشد شهري CA-Markov به‌كار برده شد و اين مدل با استفاده از داده‌هاي تاريخيِ به‌دست آمده از مجموعه‌هاي زماني تصاوير ماهواره‌اي لندست ـ مربوط به سال‌هاي 1988، 2000 و 2006‌ـ كاليبره گرديد. با توجه به نقشه‌هاي پوشش / كاربري زمين به‌دست آمده از طبقه‌بندي تصاوير ماهواره‌اي، منطقه شهري در اين مدت با 11 درصد (حدود 56 كيلومترمربع) افزايش مواجه شده است. همچنين مدل CA-Markov به‌منظور شبيه‌سازي رشد شهري براي سال‌هاي 2015 و 2025 اجرا گرديد و نتايج به‌دست آمده بيانگر رشد 3 درصدي (حدود 15 كيلومترمربع) در مناطق شهري از سال 2006 تا 2025 است. نتايج تحقيق حاكي از كارايي بالاي مدل تلفيقي CA-Markov در پايش روند توسعه شهر در سال‌هاي گذشته و پيش‌بيني رشد شهري براي سال‌هاي آتي براساس الگوي رشد سال‌هاي گذشته است. همچنين كاربرد روش تصميم‌گيري چندمعياره در محيط نرم‌افزار Idrisi براي در نظر گرفتن پارامترهاي توسعه و رشد شهري، از ديگر ويژگي‌هاي اين تحقيق است.