بررسـي كارايي بيمه اجباري وسيله نقليـه با نگاه تحليل اقتصادي حقوق

A Comparative Study of Efficiency of Compulsory Insurance for Motor Vehicles in Perspective of Economic Analysis of Law

نظام‌هاي «بيمه اجباري وسيله نقليه» و «بيمه مسووليت بدون تقصير» نظام‌هايي هستند كه با ادعاي ناكارا بودن مسووليت مدني در مقام جبران خسارت، مطرح شده‌اند. طرفداران نظام مسووليت مدني بر اين باورند كه در مسووليت مدني به انگيزه‌ها و محرك‌هاي حفظ سلامتي، اهميت بسيار داده شده است و بنابراين واجد كارايي است و بيمه اجباري شخص ثالث نيز بايد با مسووليت مدني همگام باشد. اما طرفداران طرح مسووليت بدون تقصير چنين ادعايي را انكار مي‌كنند. در اين مقاله با بررسي ادعاها و استدلال‌هاي هر يك از اين نظام‌ها، نشان داده شده است كه در ادبيات حقوق و اقتصاد يا تحليل اقتصادي حقوق، كارايي نظام مسووليت بدون تقصير از حيث بازدارندگي اصولاً انكار شده است و نظام مسووليت مدني از حيث كارايي و بازدارندگي اهميت مركزي يافته است اما ضرورت دارد بيمه‌گر بتواند بر رفتار عاملان نظارت كند تا بيمه اجباري كارايي بيشتري پيدا كند.

The compulsory insurance system and no–fault compensation systems are designed to overcome alleged deficiencies in the tort system as a means of compensation. Tort proponents argue that the tort system provides important safety incentives but this is generally discounted by no fault advocates. This article surveys the compulsory insurance and no–fault compensation literatures and concludes that the law and economics literature has not shown much concern with efficient no–fault design and the main focus has been the adequacy of the tort system as a system of compensation and deterrence. Then, it is necessary to pay more attention to the control of risky behavior of agents by insurer, by which compulsory insurance can be more efficient.