نظريه خداشناسي و دين فطري در آرا علامه طباطبايي

Allameh Tabtabai’s Views on the Theory of Innate Theology and Religion

علامه طباطبايي به عنوان فيلسوفي مانوس با كتاب و سنت، نظريه خداشناسي و دين فطري را از منابع ديني اقتباس كرده و در راه تبيين عقلاني آن كوشيده است. خداشناسي فطري براساس ادراك احتياج به موجودي غير محتاج، شناخت خداوند از طريق نظم جهان، شناخت خداوند از طريق علم حضوري معلول به علت و خداشناسي از طريق علم به ثبات واقعيت تقريرهايي است كه علامه در مواضع مختلف از خداشناسي فطري ارايه كرده است. وي همچنين انسان را فطرتاً خداگرا مي داند و اين گرايش فطري را بر اساس محبوبيت فطري پروردگار، گرايش فطري به تامين كننده سعادت، اميد فطري به خداوند در شدايد و ... تبيين مي كند. علامه دين اسلام را فطري معرفي مي كند. وي در تفسير اين انگاره، گاه تلاش مي كند تا اصول اعتقادي اسلام را از طريق تمسك به مقتضيات فطرت اثبات نمايد و گاه در صدد برمي آيد با تبيين هاي ويژه خود، مجموعه معارف اسلام(شامل اعتقادات، اخلاقيات و احكام) را متناسب با ساختمان وجودي انسان معرفي كند.

Allameh Tabatabai, as a philosopher and scholar of Quran and Hadith, has derived the theory of innate knowledge of God and the innate religion from religious sources and has attempted to explain it rationally. His explanations of the innate theology constitute the perception of deficiency in the light being in need of a perfect being, the knowledge of God through order in the universe, the knowledge of God through the immediate perception of the effect due to the perfect cause and the perception of God through the erudition of the stability of the Fact. He also contends that there is a natural tendency to God among human beings. He explains this tendency through the innate popularity of the Supreme Being, a natural tendency to supplier of happiness and the innate hope created in the moments of hardship. From his point of view, Islam is a natural religion. In his interpretation of this notion, he sometimes tries to provide proof for the principles of Islamic belief through his references to the innate natural disposition (Fitreh); and in some cases he argues that the collection of Islamic teachings is consistent with the structure of human nature