پژوهشي پيرامون ريشه‌شناسي واژه سغدي

Sogdian ršt’wc’r

زبان سغدي از زبان‌هاي ايراني ميانه شرقي است كه از سده نخست تا سده سيزدهم ميلادي رواج داشته است. اين زبان به‌ سبب نفوذ زبان پهلوي و نيز بر اثر نفوذ زبان تركي به‌تدريج از رونق افتاد و زوال آن با گسترش زبان فارسي و، علاوه ‌بر آن، با نفوذ زبان عربي، از ديگر سوي، شتاب بيش‌تري گرفت. به هر روي، واژه‌هايي از زبان سغدي به زبان فارسي راه يافت و در قالب وام‌واژه به حيات خود ادامه داد. در اين پژوهش، واژه سغدي / ra?tu??r/ r?t’wc’r به‌معناي «دل‌داري، تسلي، هم‌دردي»، با توجه به شواهد زبان‌شناختي و آواشناختي زبان سغدي، بررسي و كوشش شده است تا ريشه‌اي براي واژه سغدي مذكور پيشنهاد شود و از ديگر زبان‌هاي ايراني ميانه شرقي (مانند ختني و سغدي) و زبان‌هاي ايراني ميانه غربي (مانند فارسي ميانه، پهلوي اشكاني ترفاني و فارسي ميانه ترفاني) نيز شواهدي ارايه گردد.

The aim of this paper is to examine the unknown etymology of “r?t’wc’r” a Sogdian word, which literally means consolation, condolence, sympathy, based on a close comparing and studying of some Middle Iranian words in both Eastern Middle Iranian languages (e.g. Khotan-Saka and Bacterian) and Western Middle Iranian languages (e.g. Middle Persian and Parthian).