شالوده شكني مونتسكيو در نگاه خاورشناسان

نمايش و بازآفريني ايران به عنوان يك «ديگري» براي غرب، يكي از مسايل مهم تاريخ روابط ايران و غرب است. تصوير ايران به عنوان ديگري غرب، ريشه در تاريخ يونان دارد، اما عصر روشن‌گري را مي‌توان سرآغاز نمايش هدف‌مند شرق و ايران به عنوان ديگري غرب تلقي كرد. مونتسكيو از نخستين متفكران غربي است كه با كتاب نامه هاي ايراني و بازآفريني دو شخصيت «ازبك» و «ريكا»، دو مسافر خيالي از قلمروي صفويه، تلاش هدف‌مندي را براي شناخت غرب از طريق نمايش ديگري آغازكرد و در بنيادهاي شناخت ايران و شرق مسلمان در ذهنيت انسان غربي سهيم و موثر گرديد. اين پژوهش بر آن است با مدد از ديدگاه دريدا درباره شالوده شكني و آراي فوكو، لاكلاو و موفه و ادوارد سعيد به بررسي شالوده شكني رويكرد شرق‌شناسي مونتسكيو در كتاب نامه هاي ايراني بپردازد. يافته هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه هدف مونتسكيو بيش از آن كه شناخت ايران و شرق باشد شناخت خود از طريق نمايش و بازآفريني ديگري بوده است. اين رويكرد به ايران و شرق مسلمان، رويكردي يك سويه و مبتني بر پيش فرض هاي برتري طلبانه و تقابلي است كه در رويكرد مونتسكيو و اغلب غربي ها، شكلي غالب به خود گرفته است و در چگونگي معرفي ايران و شرق مسلمان به جامعه غربي، نقشي اساسي داشته است.