تحليل مسووليت پزشك در قبال خسارات غير عمدي در پرتو قاعده احسان

The physician responsibility analysis of unintended harm toward the role of IHSANN in Shiʹʹa jurisprudence

مسووليت پزشك در برابر خسارت‌هاي پديد آمده به لحاظ فقهي بسيار مهم و حياتي است كه از يك سو به حقوق بيماران و از سوي ديگر به مخاطره انداختن حرفه پزشكي مربوط مي‌شود. در قانون مجازات اسلامي مواد 319 و 322 به مسووليت محض (تعهد به نتيجه) پزشك اشاره و تنها راه را اخذ برايت از مريض يا ولي او مي‌داند. مساله مسووليت پزشك در پرتو قاعده احسان كه نفي هر گونه ضماني از محسن دارد، به جدّ در اين حوزه راهگشا خواهد بود. در اين نوشتار ضمن تحليل مباني و قلمرو قاعده احسان به مولفه‌هاي تحقق موضوع آن پرداخته و اين فرضيه به اثبات رسيده است كه حرفه پزشكي آن گاه مي‌تواند مشمول اين قاعده قرار گيرد كه تبرعي باشد و اخذ اجرت با احسان سازگار نخواهد بود لذا قاعده احسان نسبت به حرفه پزشكي در صورتي كه اجرت دريافت نمايد شمول نخواهد داشت و البته شمول قاعده نسبت به مسووليت كيفري مساله ديگري است كه بايد جداگانه مورد بررسي قرار گيرد.

The Physician liability arising for damages in Islamic view is so important; the patient legal rights from one side and endangering the doctors’ profession are considerable. In the penal code of Islamic republic of Iran’s law, on the article number 319 and 322 pointed that the Physician is full responsible and the only way of compurgation of doctor is the permission of the patients or their guardian. The issue of physician responsibility in light of the IHSANN rule, denying any liability of Benefactor, is a very good approach here. In this paper we are going to study the principles and scope of this rule and approve this hypothesis that the doctor when works free of charge comes under the rule but when works for price is not without liability. Of course the penal liability according to this rule needs further studying.