موانع انجام فعاليت‌هاي پژوهشي دانشجويي در دانشگاه‌هاي علوم پزشكي

Barriers to Scholarship Research Activities in Medical Universities

پژوهش و تحقيق زيربناي اصلي پيشرفت و توسعه پايدار هر كشوري در دنياي كنوني است. مسلماً آشنايي افراد با اهداف و فرايند اجرا طرح‌هاي تحقيقاتي در دوران دانشجويي يكي از موثرترين راه‌هاي ارتقا سطح پژوهش در كشور است. از اين منظر بررسي و مطالعه موانع انجام اين طرح‌هاي مهم جلوه مي‌نمايد. هر چند كه در اين زمينه تاكنون پژوهشي اساسي و زيربنايي صورت نپذيرفته است اما در اين ميان معدود مطالعاتي همچون مطالعه عنبري و جديدي با عنوان "مقايسه ديدگاه دانشجويان محقق و غيرمحقق در مورد موانع انجام فعاليت‌هاي پژوهشي در دانشگاه علوم پزشكي اراك، و ارايه استراتژي‌هاي مناسب در مديريت تحقيقات دانشجويي"(1) صورت پذيرفته و در شماره اخير مجله ايراني آموزش در علوم پزشكي منتشر شده است. در اين مطالعه اهم موضوعات مطرح شده از جانب دانشجويان شامل كمبود دستياران پژوهشي دوره ديده، عدم استفاده از نتايج تحقيق در جامعه، ضعف دانشجويان در آشنايي با كتابخانه ديجيتال بوده است. اغلب موارد مذكور در اين طرح‌ها از جمله عمده مشكلات و موانع اجرا طرح‌هاي دانشجويي است اما اين تحقيقات به ساير موانع و علل عدم گرايش دانشجويان به تحقيق توجه كافي نداشته‌اند. تجربه شخصي اينجانب در مسووليت‌هاي مختلف پژوهشي در دانشگاه و اجراي طرح‌هاي تحقيقاتي متعدد و چاپ مقالات متعدد در پايگاه اطلاعاتي مختلف نشان مي‌دهد كه يكي از مهم‌ترين علل عدم تمايل دانشجويان به شركت در كارهاي تحقيقاتي، عدم آشنايي آن‌ها با مزاياي حاصل از پژوهش در آينده كاري آن‌ها است. گواه اين مطلب نيز تلاش اغلب دانشجويان سال آخر دوره كارشناسي جهت اجرا طرح تحقيقاتي و چاپ مقاله جهت ادامه تحصيل بدون آزمون است. در مصاحبه با اين دانشجوان اعلب اظهار مي‌نمايند كه در صورت آگاهي از اين مزايا از ترم‌هاي پايين‌تر تحصيلي جهت اجرا طرح تحقيقاتي اقدام مي‌نموده‌اند. اين مشكل در رشته‌هاي پزشكي بغرنج‌تر مي‌گردد جايي كه اولين طرح تحقيقاتي دانشجو، پايان‌نامه تحصيلي او است. دانشجويي كه طي هفت سال تحصيلي صرفاً دو واحد درس تيوري آشنايي با اين موضوع داشته و تاكنون به صورت عملي به اجرا تحقيقات نپرداخته و بايد يكي از مهم‌ترين مراحل تحصيل خود را پشت سر بگذراند. يكي ديگر از موانع موجود در اجرا طرح‌هاي تحقيقاتي قابل مشاهده است عدم رعايت اخلاق در پژوهش و عدم رعايت حقوق دانشجو در هنگام ثبت طرح‌هاي تحقيقاتي و يا انتشار مقالات است به طوري كه اغلب در هنگام انتشار مقالات نامه دانشجو براساس صلاح ديد استاد و يا نياز او به امتيازات جهت ارتقا در محل مناسب خود قرار نمي‌گيرد كه اين موضوع سبب دلسردي و از بين رفتن انگيزه پژوهش در دانشجويان مي‌گردد. مسلماً با در نظر گرفتن اين موارد در كنار ساير موضوعات مطرح شده در ساير تحقيقات و تلاش در جهت رفع آن‌هاي مي‌توان شاهد جهش اساسي در كيفيت و كميت طرح‌هاي تحقيقاتي دانشجويي بود كه اين مهم گام بلندي در جهت نيل به اهداف والاي نقشه جامع علمي كشور و راهي براي رسيدن به اهداف سند چشم‌انداز كشور عزيزمان است.