بررسي باستان‌شناسي و قرآن

نوشتار حاضر بررسي و نقد مقاله «باستان‌شناسي و قرآن» نوشته مستشرق معاصر آقاي روبرت شيك است در حوزه ميان‌رشته‌اي قرآن و علم در دايره‌المعارف قرآن ليدن (EQ) انتشار يافته است. نويسنده در اين مقاله به بررسي برخي اقوام و آثار باستاني مذكور در قرآن و حكومت‌هاي تاريخي و ساير فعاليت‌هاي باستان‌شناسي شبه‌جزيره عربستان مي‌پردازد. وي كه به نحوي محيط نشو و نماي اسلام را نيز مدّنظر دارد اذعان مي‌كند كه به نتايج مطلوبي در اين زمينه نرسيده است. در پايان مقاله اشاره‌اي كوتاه به مطالعات باستان‌شناختي بيت‌المقدس نيز نموده است. در اين نوشتار ابتدا خلاصه‌اي از مقاله آقاي شيك ارايه شده و سپس به بررسي و نقد آن پرداخته شده است. ديدگاه‌هاي نويسنده مقاله «باستان‌شناسي و قرآن» و كثرت تتبع وي قابل توجه است، اما عدم توجه به همه منابع و تاثير زمينه‌هاي اعتقادي وي به بروز اشتباهات غير قابل اغماضي منجر شده است كه از اعتبار پژوهش وي كاسته است. شيوه‌هاي كمك باستان‌شناسي به روشنگري مفاهيم قرآن، ترديد در وجود احتمالي برخي مستندات تاريخي موجود در عربستان، ياد كرد ويژه قوم ثمود، تشكيك در همزماني سليمان و ملكه سبا، وضعيت ساير آثار و اماكن ديرينه مربوط به صدر اسلام، و مطالعات باستان‌شناسي بيت المقدس از مباحثي است كه در اين نوشتار مورد بررسي و نقد قرار گرفته است. واژگان كليدي: قرآن، خاورشناسان، باستان‌شناسي، شبه جزيره عربستان، روبرت شيك.