واكاوي برنامه درسي پنهان در انتخاب استاد راهنما در دانشكده رياضي: يك مطالعه كيفي

Uncovering the hidden curriculum of supervisorsʹʹ selection in a Faculty of Mathematics: A qualitative study

برنامه درسي پنهان در آموزش عالي را مي‌توان شامل قواعد تصريح ناشده‌اي دانست كه براي تكميل موفقيت آميز آموزش رسمي ضروري به نظر مي‌رسد. يكي از مهمترين ابعاد آموزش عالي و تحصيلات تكميلي كه با پويايي‌هاي خاصي همراه بوده، نقشي اساسي در شكل گيري برنامه درسي پنهان دارد، مرحله انجام پايان‌نامه است. در اين مطالعه، با توجه به پويايي‌هاي خاص روابط استاد راهنما ـ دانشجو در انجام اين پروژه‌ها سعي شده است تا معيارهاي تصريح نشده‌اي كه دانشجويان كارشناسي ارشد دانشكده علوم رياضيِ يكي از دانشگاه‌هاي دولتيِ شهر تهران در انتخاب استاد راهنما مدنظر قرار مي‌دهند، مورد بررسي قرار گيرد. اين پژوهش در چارچوب رويكرد كيفي و با استفاده از روش تحقيق پديدارشناسي صورت گرفته و ابزار جمع‌آوري داده‌ها، مصاحبه‌هاي نيمه ساختار يافته و گفتگوهاي غيررسميِ حاصل از زيست تعاملي با شركت كنندگان در تحقيق بوده است. بدين منظور، تعداد 9 نفر از دانشجويان كارشناسي ارشد اين دانشكده با استفاده از روش نمونه‌گيري هدفمند انتخاب و داده‌هاي حاصل از آنها با استفاده از روش تحليل محتوا، تحليل و مقوله بندي شده‌اند. بر اساس نتايج اين پژوهش، معيارهاي انتخاب استاد راهنما در اين دانشكده را مي‌توان در پنج مقوله اصلي به شرح زير طبقه بندي كرد: سبك نظارت پژوهشي، ويژگي‌هاي علمي اساتيد، ويژگي‌هاي شخصيتي آنها، معيار‌هاي غير آكادميك، محدوديت.

Hidden curriculum in higher education may be defined as a set of unstated rules which are necessary for completing the formal education successfully. Conducting a dissertation is one of the most important dimensions of postgraduate studies which owns exclusive dynamics and plays a vital part in shaping the hidden curriculum. Considering these exclusive dynamics of research supervision process, I have tried to uncover the hidden norms which influence the postgraduate students of a Mathematics Faculty, when they decide to choose their supervisor. This study is conducted within the qualitative framework, using phenomenology as the method. To collect the needed narrative data, I applied semi-structured interviews, in addition to data extracted from informal talks with the informants. Thus, 9 M.A students from the Faculty of Mathematics were selected using purposeful sampling and the collected data were analyzed and classified by content analysis method. Based on the results, the influential norms can be listed as follow: research supervision style, supervisorsʹ scientific traits, supervisorsʹ personality traits, non-academic norms, limitations.