مروري بر تركيبات ثانويه و اثرات فارماكولوژيكي گياه دارويي جاشير

A review on secondary metabolites and pharmacological effects of Prangos ferulacea (L.) Lindl.

زمينه و هدف: جاشير با نام علمي Prangos ferulacea (L.) Lindl. گياهي دارويي و بومي نواحي جنوبي ايران است كه در طب سنتي در درمان بسياري از اختلالات مورد استفاده بوده و تحقيقات متعددي در جهت شناسايي تركيبات گياهي و خواص درماني آن انجام گرفته است. اين مطالعه مروري با هدف بررسي خواص فارماكولوژيكي، توصيف و پيشنهاد عوامل فعال فارماكولوژيكي موجود در آن و نيز بيان مكانيسم هاي احتمالي اثربخشي آنها جهت استفاده در تحقيقات پزشكي و دارويي آينده انجام شده است. روش بررسي: اطلاعات اين مطالعه مروري با جستجوي كليد واژگان Prangos ferulacea، P. ferulacea و Prangos در كتب و مقالات علمي منتشر شده در بانك هاي اطلاعاتي همچونWeb of Science ، ‌Science Direct، Scopus، EBSCO، Iran medex و Pubmed بدست آمده است. يافته ها: از جاشير در پزشكي سنتي در تسكين درد، التهاب، بهبود ديابت و به كارگيري عليه ميكروارگانيسم هاي مختلف از جمله باكتري ها و قارچ ها استفاده شده است و بخش هاي هوايي آن داراي ارزش علوفه اي زيادي هستند. تركيبات اصلي اسانس گياه جاشير، تركيبات مونوترپني بويژه آلفا و بتا- پينن مي باشند و حضور مونوترپن ها، سزكويي ترپن ها، كومارين ها، فلاونوييدها، تانين ها، ساپونين ها، آلكالوييدها، ترپنوييدها و به ويژه آنتي اكسيدان ها در اين گياه، عامل خواص ضد اكسيداني، ضد ديابتي، ضد ميكروبي، ضد ويروسي، ضد دردي، ضد اسپاسمي و اثر گياه بر سقط جنين بوده است كه در تحقيقات آزمايشگاهي به اثبات رسيده است. نتيجه گيري: كاربردهاي سنتي گياه جاشير در درمان بسياري از بيماري ها و وجود تركيبات گياهي و دارويي ارزشمند در اين گياه مي تواند زمينه اي را براي كشف داروهاي با منشا گياهي در توليد آنتي بيوتيك ها، مسكن ها و داروهاي درمان ديابت به وجود آورد و كليدهايي را در انجام كارآزمايي هاي باليني در اختيار دانشمندان قرار دهد