تاثير تنش خشكي ملايم آخر فصل رشد بر ويژگي‌هاي زراعي ارقام گندم

Effects of moderate terminal drought stress on wheat agronomic characteristics

به‌منظور بررسي تاثير تنش خشكي در آغاز ظهور سنبله‌ها بر عملكرد و اجزاي عملكرد 8 رقم گندم، پژوهشي در سال 1387 در دو منطقه اصفهان و اردستان با استفاده از آزمايش كرت‌هاي خرد شده در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با 3 تكرار انجام شد كه در آن دو تيمار آبياري معمول و تنش خشكي آخر فصل عامل اصلي، و 8 رقم گندم عامل فرعي را تشكيل دادند. در منطقه اصفهان و در شرايط رطوبت كافي، لاين اميدبخش SW-82-9 و رقم پيشتاز به‌ترتيب با عملكردهاي 10500 و 10630 كيلوگرم در هكتار به‌طور معني‌دار عملكرد بيش‌تري نسبت به ساير ارقام توليد نمودند، اما در شرايط تنش خشكي به‌ترتيب 8 و 9/14 درصد افت عملكرد داشتند. افت عملكرد لاين اميدبخش SW-82-9 و رقم پيشتاز در شرايط تنش خشكي در منطقه اردستان به‌ترتيب معادل 3/16 و 8/15 درصد بود. در شرايط تنش خشكي در دو منطقه اصفهان و اردستان، تعداد دانه در سنبله و شاخص برداشت لاين اميدبخش SW-82-9 به‌ترتيب برابر بود با (8/33 و 3/28) و (49/0 و 44/0). شاخص تحمل به تنش در منطقه اصفهان دامنه‌اي از 34/1-71/0 و در منطقه اردستان دامنه‌اي از 22/1-56/0 داشت. با توجه به نتايج هر سه شاخص، تحمل به تنش، شـاخص ميانگـين تـوليد و ميانگين هندسي عملكرد، لاين اميـدبخش SW-82-9 در شرايط تنش خشكي آخر فصل رشد، مي‌تواند عملكرد مشابه رقم پرمحصولي مثل پيشتاز داشته و بنابراين پتانسيل كشت در دو منطقه اصفهان و اردستان را دارا مي‌باشد.

In order to investigate the effect of water stress at heading stage on grain yield and yield components of eight wheat cultivars, in 2008, and experiment was conducted in the two regions, Isfahan and Ardestan by using split plot arrangement based on randomized complete block design with three replications which that two irrigation treatments included custom irrigation and terminal water stress were main factors and 8 wheat varieties were as sub factors. In Isfahan region at adequate moisture conditions, SW-82-9 line and Pishtaz cultivars produced 10500, and 10630 kg ha-1 yields, respectively and they produced significantly higher yield than other cultivars, but effect of water stress on yield reduction were 8 and 14.9 percent, respectively. In water stress condition of Ardestan region, yield reduction of SW-82-9 line and Pishtaz cultivars were 16.3 and 15.8 percent, respectively. In water stress condition of Isfahan and Ardestan regions in SW-82-9 line, number of grains per spike were 33.8 and 28.3 and harvest index were 0.49 and 0.44, respectively. Stress tolerance index range was 0.71 to 1.34 in Isfahan region and 0.56 to 1.22 in Ardestan area. According to the results of all three indicators, stress tolerance index, mean productivity and geometric mean of yield, SW-82-9 line could be produced grain yield similar to Pishtaz cultivars, and therefore had the potential to culture in both Isfahan and Ardestan regions.