تاثير آموزش بر اساس مدل فرايند موازي توسعه‌يافته بر وضعيت خوددرماني در سالمند ان زرنديه

The effect of education based on extended parallel process model (EPPM) on the self-medication of elderly in Zarandieh

زمينه: خوددرماني مصرف داروها بدون تجويز، تشخيص يا نظارت پزشك است و مي‌تواند در سالمندان عواقب جدي داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف ارزيابي تاثير آموزش بر اساس مدل فرايند موازي توسعه‌يافته بر وضعيت خوددرماني سالمندان انجام شده است. روش‌ها: در اين مطالعه نيمه‌تجربي 110 مرد سالمند به‌روش تصادفي، انتخاب و به دو گروه آزمون و كنترل (هر گروه 55 نفر) تخصيص يافتند. ابزار گردآوري اطلاعات، پرسشنامه سازه‌هاي مدل فرايند موازي توسعه‌يافته و عملكرد سالمندان در رابطه با مصرف خودسرانه داروها بود. قبل از آموزش، پرسشنامه و چك‌ليست براي هر دو گروه آزمون و كنترل تكميل و سپس مداخله آموزشي براي گروه آزمون در طي يك ماه و در قالب 5 جلسه آموزشي 45 دقيقه‌اي انجام گرفت. سپس اطلاعات هر دو گروه جمع‌آوري و با استفاده از نرم‌افزار SPSS 18 تجزيه و تحليل شد. يافته‌ها: قبل از مداخله آموزشي، تفاوت معناداري در ميانگين نمره اجزا مدل فرايند موازي توسعه‌يافته و خوددرماني دو گروه وجود نداشت. اما بعد از مداخله، آزمون تي مستقل تفاوت معناداري را در ميانگين نمره آگاهي، حساسيت و شدت درك‌شده، خودكارآمدي، اثربخشي درك‌شده و عملكرد گروه آزمون و كنترل نشان داد. همچنين ميزان خوددرماني در گروه آزمون از 33/0 به 13/0 كاهش يافت (001/0 > P). نتيجه‌گيري: نتايج اين مطالعه از كارآيي مدل فرايند موازي توسعه‌يافته در پيشگيري از خوددرماني در سالمندان حمايت كرد.

Background: Self-medication can be defined as obtaining and consuming drugs without the prescription of a physician either and it might have serious consequences. The aim of this study was to determine the effect of education based extended parallel process model (EPPM) on the self-medication among elderly in Zarandieh. Methods: In this quasi-experimental study, 110 elderly men were selected randomly and were randomly divided into two equal groups of experimental and control groups (45 in each). Data was collected through a questionnaire consisting of extended parallel process model (EPPM) questions and a performance checklist on self-medication which was used in order to evaluate the effectiveness of the educational program. The participants in the two groups filled out the questionnaire, and then intervention was done during a month in 5 sessions, 45 minutes, and finally the data of the two groups were collected and analyzed using SPSS18. Results: Before educational program, there was no statistically significant difference between two groups regarding self-medication and extended parallel process model constructs. However after intervention, independent sample t-test showed a statistical significant difference between two groups (P < 0.05) in knowledge, perceived susceptibility and severity, response efficacy, self-efficacy and practice. In addition, self-medication rate decreased significantly among the experimental group compared to controls after intervention (p < 0.01) (33% V.S 13%). Conclusion: Results of this study confirmed the efficiency of extended parallel process model in prevention of self-medication behaviour among elderly individuals.