بررسي هنجارگريزي در شعر شفيعي كدكني بر مبناي الگوي ليچ

Types of Deviation in Kadkaniʹʹs poems based on Leechʹʹs deviation moden

هنجارگريزي يكي از موثرترين شيوه‌هاي برجسته‌سازي و آشنايي‌زدايي در شعر است كه بسياري از شاعران از آن بهره برده‌اند. در شعر معاصر، نيما نقش زيادي در پايه‌ريزي اين شيوه، داشته است و پيروان وي نيز از اين روش، بسيار استفاده كرده‌اند. يكي از شاعراني كه از روش هنجارگريزي براي برجسته‌سازي شعر خود بهره گرفته است، شفيعي كدكني (م. سرشك) است. اين پژوهش سعي دارد تا با روش تحقيق توصيفي- تحليلي در چارچوب مكتب ساخت‌گرايي و بر مبناي الگوي هنجارگريزي ليچ به بررسي هشت نوع هنجارگريزي (آوايي زماني، سبكي، گويشي، معنايي، نحوي، نوشتاري، واژگاني) در اشعار محمدرضا شفيعي كدكني بپردازد. اشعار مورد بررسي در پژوهش حاضر، حاصل گزينش تصادفي از دوازده دفتر شعر شفيعي است. نتايج پژوهش حاكي از آن است كه بسامد وقوع هنجارگريزي معنايي در اشعار شفيعي، بيش از ساير هنجارگريزي‌هاست. هنجارگريزي زماني، آوايي، نحوي، واژگاني، سبكي، نوشتاري و گويشي، به ترتيب در جايگاه‌هاي بعدي قرار گرفته‌اند. از اين‌رو مي‌توان شعر شفيعي را شعري دانست كه از طريق هنجارگريزي‌ها برجسته شده است.

One of the most effective ways of foregrounding and defamiliarizing in poetry is deviation of which numerous poets have taken advantage. In contemporary poetry, Nima can be considered as a figure who played an important role in establishing this style. In addition, Nima’s followers have frequently made use of this method. Among poets who benefited from deviation for the sake of foregrounding in their poems is Shafiei Kadkani (M. Sereshk). The present study applying descriptive-analytical research method seeks to examine eight types of deviation (i. e. phonological , historical, register types, dialectal, grammatical, semantic, graphological, and lexical) in Kadkani’s poems within a structuralist framework based on Leech’s deviation model. The poems to be examined in this study were picked randomly out of Kadkani’s twelve poem collections. The findings indicate that the frequency of occurrence of semantic deviation is higher than other types in Kadkani’s poems. Other types of deviation have the following frequencies in order: historical, grammatical, phonological, lexical, register types , graphological , and dialectal . Consequently, it can be made clear that it is because of this vast use of deviation that Kadkani’s poems are outstanding