بررسي وضعيت معيشتي مناطق باستاني ايران در دوره اشكاني بر اساس مطالعه آزمايشگاهي سستخوان هاي انساني كشف شده از محوطه هاي اين دوره

Survey of livelihood in archaeological sites of Iran in Parthian period on the basis of laboratorial studies on the archaeological human bone of this period

چكيده پي بردن به وضعيت زيست محيطي و الگوي معيشتي در محوطه هاي باستاني يكي از مسايل مهم در مطالعات باستان شناسي است. باستان‌شناسان از روش هاي گوناگوني براي انجام اين مطالعات استفاده مي كنند؛ يكي از اين روش ها بررسي وضعيت غذايي از طريق اندازه گيري و مطالعه عناصر تشكيل دهنده اسكلت هاي باستاني است. اشكانيان در طول سالهاي 238 پ.م. تا 224 م. بر ايران حكومت كردند.آنها به مرور قلمرو خود را از شرق به غرب گسترش داده و نواحي جديدي را به قلمرو خود افزودند.گسترش قلمرو اشكاني باعث شد كه مناطق متنوعي از نظر زيست محيطي در قلمرو اين پادشاهي بگنجد. تنوع زيست محيطي باعث ايجاد تنوع غذايي در محوطه هاي مختلف بازمانده از اين دوره شد. تجزيه عنصري دندان هاي اسكلت هاي انساني كه از محوطه ها و گورستان هاي دوره اشكاني به دست آمده، اطلاعات ارزشمندي را درباره الگوي غذايي مردمان اين دوره در اختيار ما قرار مي دهد. در اين مقاله با هدف دستيابي به اطلاعاتي درباره وضعيت غذايي در دوره اشكاني با استفاده از دستگاهPIXE (گسيل پرتو X در اثر بر انگيختگي با پروتون) به تجزيه عنصري دندان-هاي اسكلت‌هاي انساني اين دوره مي پردازيم. دندان هاي مورد مطالعه از شيان، خرند، گنداب، وليران و نخل ابراهيمي به دست آمده اند. آهن ، كلسيم، استرانسيوم، روي و فسفر عناصري هستند كه در اين پژوهش مورد تاكيد قرار مي گيرند. در اين پژوهش موفق به كسب اطلاعاتي درباره نوع غذاهاي مصرفي وتنوع غذايي در جوامع مورد مطالعه در دوره اشكاني شده ايم. واژگان كليدي: دوره اشكاني، الگوي غذايي، PIXE، آهن، كلسيم، استرانسيوم، روي، فسفر.

Reconstructing of environment and livelihood in ancient sites is an important subject in archaeological studies. Researchers use several methods for palaeodiet studies. One of these methods survey nutrition in use determines rate concentration of chemical element in ancient skeletal. Parthian people which ruled in Iran since 238 B.C for 224 A.D, when extended their power from east to the west by occupying new territory , found different civilization with their food consuming patterns. Elemental analysis of teeth of human skeletal from sites and graves of this period gave valuable information about nutrition in this period. In this article we want the found information about paleodiet in Parthian period in use PIXE manner. We have selected the teeth under study, from several Parthian sites in Iran, Shian, Valiran, Kharand, Gandab and nakhle Ibrahimi. We emphasis on these elements; Fe, Ca, Sr, Zn and P. In this research we gathered information about the variety in food in Parthian period.