روندهاي افت تحصيلي دانشجويان پزشكي و تاثير عوامل دموگرافيك بر آن در دانشگاه علوم پزشكي زنجان طي سال‌هاي 1370-1388

Trends of Academic Failure and Its Demographic Determinants among Medical Students in Zanjan University of Medical Sciences

مقدمه: با توجه به اين كه مطالعه افت تحصيلي مي‌تواند منجر به شناسايي به موقع دانشجويان در خطر شكست تحصيلي شده و در نتيجه باعث پيشگيري از هدر رفتن سرمايه‌هاي مادي و انساني شود، بنابراين مطالعه حاضر با هدف بررسي عوامل تاثيرگذار بر ميزان افت تحصيلي و همچنين تعيين روندهاي آن در دانشگاه علوم پزشكي زنجان انجام گرفت. روش‌ها: در اين مطالعه توصيفي مقطعي داده‌هاي مربوط به وضعيت تحصيلي و خصوصيات دموگرافيك تمامي دانشجويان (894 نفر) دوره علوم پايه پزشكي در طي دوره 19 ساله از طريق سامانه سيستم آموزشي "سما" جمع‌آوري گرديد. سپس داده‌ها به منظور تعيين ارتباط بين ويژگي‌هاي دموگرافيك و مولفه‌هاي ورودي با افت تحصيلي از روش رگرسيون لجستيك و همچنين تعيين روندهاي صعودي يا نزولي ميزان مشروطي از آزمون آماري ARIMA استفاده شد. نتايج: به طور كلي سالانه 2/28% از دانشجويان دچار افت تحصيلي شده بودند. تعداد دانشجويان و ميزان افت تحصيلي طي دوره زماني 1370-1379 روند نزولي داشته است ولي تعداد ورودي دانشجو و ميزان افت تحصيلي در دهه 80 رو به افزايش بوده است. عوامل مهم تاثيرگذار در افت تحصيلي عبارت بود از: سن، جنس (پسر) و سهميه منطقه يك و شاهد و ايثارگر. نتيجه‌گيري: با توجه به نتايج مطالعه به نظر مي‌رسد روند افت تحصيلي تحت تاثير تعداد دانشجوي‌ پذيرفته شده در طي دو دهه گذشته قرار داشته است و متغيرهاي تحصيلي و معيارهاي ورود به دانشگاه به عنوان عوامل اصلي تاثيرگذار در آن بوده است. با توجه به اتخاذ سياست افزايش تعداد دانشجوي پزشكي در سال‌هاي اخير، بالارفتن ميزان‌هاي افت تحصيلي بدون در نظر گرفتن رويكردهاي حمايتي از دانشجويان آسيب‌پذير اجتناب‌ناپذير خواهد بود.

Introduction: Study of academic failure can be helpful in identification of students at the risk of academic defeat and consequently leads to the prevention of material and human resource loss. As a result, this study was performed to determine the trends of academic failure and the determinants affecting it in Zanjan University of Medical Sciences. Methods: In this descriptive cross-sectional study, all undergraduate medical students’ (n=894) data including educational and demographic characteristics were collected through Student Recording System (SAMA), for a 19 year period. Then the association between demographic attributes and academic failure determinants was tested using Binomial logistic regression analysis. Descending and ascending trends of probation and failure were determined using ARIMA statistical test. Results: In total, 28.2% of students have experienced academic failure annually. The number of students and accordingly academic failure showed a reducing trend during the years 1991-2000 but students’ admission and dropouts have had a growing trend during the following decade. The most significant explanatory variables affecting academic failure are age, gender (male), and prior qualification criteria such as quota system. Conclusion: Trends of academic failure have been affected by admission rates of medical students during the last two decades and the main determinants are educational variables and university admission criteria. Considering policies for plans to increase the number of medical students during last years, the rates of academic failure without supportive measures focused on vulnerable students, will not be avoidable.