آمريكا و بحران نظام جهاني

دولت آمريكا كه پس از جنگهاي جهاني اول و دوم، از صحنه جنگ به دور مانده و در مقايسه با دولتهاي اروپايي،‌ متحمل هزينه چنداني نشده بود، با اتكا به قدرت اقتصادي خويش و ورشكستگي و اضمحلال اقتصادي رقبا توانست با ايجاد رژيمهاي بين‌المللي و نهادهاي جهاني (اقتصادي و سياسي‌) خود را به سطح يك ابرقدرت جهاني ارتقا دهد و به رهبري نظامي ليبرال دموكراسي نيز دست يافت. اما امروزه و پس از فراز و نشيبهاي فراوان دولت آمريكا بدون پرداخت هزينه‌هاي لازم، و داشتن انتظار گزاف از جامعه جهاني براي پذيرش آمريكا به عنوان ابرقدرت برتر واحد به ايجاد بحرانهاي عميق و گسترده‌اي در نظام جهاني دامن زده و لذا واكنشهايي نيز در برابر خود برانگيخته است. افزون برآن،‌ آمريكا با نقض هنجارهاي بين‌المللي و يا رد و انكار آنها به همه تلاشهاي جامعه جهاني در جهت ايجاد صلح و ثبات و امنيت نسبي، پشت‌پا زده است و مهمتر آنكه با سياست‌هاي جنگ‌طلبانه خويش و برغم مخالفتهاي جدي افكار عمومي جهان،‌ ضمن تهديد دشمنان به توسل به زور، محيط بين‌المللي را به سوي هرج و مرج و جنگ و خشونت سوق داده است. مقاله حاضر با نگرش تحليلي به فرايند نظام اقتصاد بين‌المللي پس از جنگ‌هاي جهاني اول و دوم، و همچنين در دوران جديد نقش آمريكا را در اين گستره به ارزيابي كشانده و تحليلهاي متعاقب آن را نيز مطالعه كرده است.