درامدي بر عملكرد صادراتي كالاهاي دانش بنيان ايران با رويكرد رقابت‌مندي

Export Performance of Iranʹʹs Knowledge-based Production with Emphasis on Competitiveness Approach

تقويت رقابتمندي صنايع دانش‌بنيان به جهت نقش مستقيمي كه در ايجاد ارزش افزوده و ارزآوري كشورهاي درحال توسعه دارد توسعه كسب و كارهاي دانش‌بنيان براي اقتصاد ملي اين دسته از كشورها اهميت فراواني دارد. ارزيابي از وضعيت رقابتمندي كالاهاي دانش‌بنيان كشور با رويكرد عملكرد صادراتي از اهداف اصلي اين مقاله مي‌باشد. روش بكار رفته مبتني بر استفاده از الگوي انتقال سهم متكي بر ارزش‌ صادرات و واردات ايران و كل اندازه بازار جهاني طي سالهاي 2008-2000 و بر مبناي رديف‌هاي تعرفه‌اي سيستم نظام هماهنگ ( HS) است. يافته‌ها مويد اين حقيقت هستند كه ايران در صادرات كالاهاي دانش‌بنيان، تنها در تعداد بسيار محدودي از رديف‌هاي تعرفه‌اي از رقابت‌مندي برخوردار مي‌باشد. ايران از بازار 1346 ميليارد دلاري تقاضاي جهاني (شامل تعداد 262 رديف تعرفه كالاهاي دانش‌بنيان)، تنها در تعداد 30 رديف تعرفه ( 25.7 درصد از كل ارزش مذكور ) از رقابت‌مندي و در تعداد 54 رديف تعرفه فاقد رقابتمندي و در تعداد 178 رديف تعرفه هيچ‌گونه صادراتي را تجربه نكرده‌است. درك مناسبي از اين واقعيت، لزوم اتخاذ سياست‌هاي ارتقا دهنده رقابتمندي شركت‌هاي صادراتي كالاهاي دانش‌بنيان را از سوي سياستگذاران بيشتر مي‌طلبد.

Enhancing the competitiveness in knowledge-based industries is critical for national economies of developing countries due to its direct role in creating the value-added and bringing in foreign exchange. Evaluating the export competitiveness of Iranʹs knowledge-based products in multilateral trading system is a primary goal of this paper. The method used is based on shift-share market analysis whose indicator relies on the value of backward-looking (actual) export and import of Iran and all of its trade partners during 2000-08 based on HS tariff lines and ISIC classification. Findings indicate that Iran is competitive in just a limited number of such products in a global market with a value of $ b 1345.8, Iran is competitive in only 30 product which contstitute 25.7 percent of total value of global demand. If this situation continues, Iran will lose its market share. To increase Irans competitiveness in knowledge-based industries and enhance its position in regional and global trade, two key points should be addressed: 1. Extending the skills and innovation at national level. 2 Preparing the grounds for further use of advances in global technology through productive diplomacy and increased access to regional markets, absorption of foreign investment, and technology transfer.