شناسايي خاستگاه هاي توليد توفان هاي گرد و غبار در خاورميانه با استفاده از سنجش از دور

Identification of the Point Sources of Dust Storms in the Middle East Using Remote Sensing

در سال هاي اخير، وقوع پديده توفان گرد و غبار در منطقه ي خاورميانه در حال افزايش است. اين توفان ها مي‌توانند اثرات جدي روي سلامت افراد، فرسايش خاك، بيابان زايي و حمل و نقل و غيره داشته باشند. اولين گام در جهت مطالعه ي اين توفان ها، تعيين خاستگاه هاي آن ها در منطقه ي خاورميانه مي باشد. در اين مقاله از داده هاي ماهواره اي براي اين مهم استفاده مي شود و يك روش جديد تركيب رنگي كاذب (FCC) از طريق تركيب شاخص هاي مشهور بارزسازي و شناسايي گرد و غبار مثل شاخص NDDI، D، BTD2931 و BTD3132 توسعه داده مي شود. داده هاي ماهواره اي استفاده شده شامل 28 تصوير سنجنده ي MODIS طي سال هاي 2008 و 2009 مي‌باشد. روش مناسب FCC براي بارزسازي گرد و غبار، استفاده از شاخص D، BTD3132 و NDDI به ترتيب براي باندهاي R، G و B تعيين شد. با ساخت تركيب رنگي براي 28 تصوير MODIS و تعيين خاستگاه هاي گرد و غبار مختلف در هر تصوير، حدود 420 خاستگاه توليد گرد و غبار مختلف در منطقه ي خاورميانه شناسايي شد. نتايج اين شناسايي نشان داد كه سهم كشورهاي عراق، سوريه، عربستان سعودي، ايران، اردن و تركيه در توليد توفان گرد و غبار در خاورميانه به ترتيب 2/39، 23، 5/14، 8/13، 7/5 و 8/3 درصد مي باشد و كشورهاي عراق و سوريه بيش از 60 درصد گرد و غبار منطقه ي خاورميانه را توليد مي كنند. هم چنين تركيب نقشه ي خاستگاه هاي توليد گرد و غبار با نقشه هاي NDVI، توپوگرافي و زمين شناسي منطقه نشان داد كه عموما خاستگاه ها در مناطق داراي پوشش گياهي ضعيف، ارتفاع كمتر از 400 متر و سطح خاك سخت نشده واقع شده اند. سپس با ايجاد يك نقشه معرف تراكم نواحي توليد گرد و غبار در خاورميانه، مشخص شد كه مناطقي در غرب عراق و شرق سوريه عامل هاي اساسي توليد گرد و غبار در خاورميانه مي باشند.