نكته‌اي نويافته در ديوان خاقاني شرواني

A New-found Issue in the Divan of Khaghani Shervani

افضل الدّين بديل خاقاني شرواني و نظامي گنجوي، دو تن از آن شاعران بزرگ و صاحب‌سبك هستند كه بر بسياري از شاعران بعد از خود تاثير گذاشته‌اند. بخش عمده‌اي از اشعار خاقاني شرواني، ساده و روشن است، امّا درك خيلي از قصايدش براي افراد عادي و گاه درس‌خوانده، دشوار و ديرياب شده است. يكي از اين دلايل، ساختن تركيب‌هاي مختلف و به كار بردن اصطلاحات علوم گوناگون است، ولي آنچه بيش از همه، سروده‌هاي اين شاعر را براي خوانندگان، سخت كرده است، استفاده از آيات قرآن، معارف اسلامي، داستان‌هاي پيامبران و به‌ويژه تلميحات اسلامي نادر است كه گاه سبب شده در برداشت از شعر او، راه خطا پيموده شود. تنوّع مايه‌هاي تلميحي در حوزه داستان پيامبران، ناشي از وسعت اطّلاعات خاقاني در زمينه قرآن و تفسير و حديث و تنوّع مضمون‌هاي شعري و نيروي تخيّل اوست. وي در استفاده از داستان پيامبران و اشارات پندآموز در همان حدّي كه قرآن بدان اشاره كرده است، اكتفا نكرده و به تفسير قصص و اخذ آنها از منابع ديگر نيز پرداخته است. در اين مقاله، تلاش مي‌شود با استفاده از پژوهش‌هاي استادان و محقّقان، دو تلميح نادر در ديوان خاقاني بررسي و تحليلي شود.