پيش‌بيني قيمت ماهانه‌ي جوجه‌ي يك‌روزه‌ي گوشتي در استان آذربايجان شرقي

Forecasting of Day-Old Chick Monthly Price in East Azarbaijan Province: Application of Seasonal Time Series Models

صنعت مرغ‌داري گوشتي يكي از مجموعه‌هاي عمده‌ي بخش كشاورزي ايران است. فعاليت در پرورش مرغ گوشتي همراه با مخاطرات زيادي است. مخاطراتي هم‌چون خطرپذيري توليد و خطرپذيري بازار باعث ايجاد نوسان در درآمد توليدكنندگان مرغ گوشتي مي‌گردد. در اين ميان يكي از عوامل اصلي ايجاد خطر بازار، نوسان‌هاي قيمت جوجه يك‌روزه‌ي گوشتي است. هدف اصلي مطالعه‌ي حاضر، الگوسازي و پيش‌بيني قيمت ماهانه‌ي جوجه‌ي يك‌روزه‌ي گوشتي در استان آذربايجان شرقي است. بدين منظور، رفتار قيمت جوجه‌ي يك‌روزه‌ي گوشتي با توجه به خصوصيات آن، به ويژه خصوصيت تغيير فصلي در قالب الگوهاي پايه‌ي رگرسيوني متكي بر آزمون ريشه‌ي واحد فصلي و باكس-جنكينز فصلي با استفاده از داده‌هاي قيمت ماهانه‌ي جوجه‌ي يك‌روزه طي سال‌هاي 88-1377 الگوسازي گرديد. نتايج آزمون ريشه‌ي واحد فصلي بيان‌گر آن است كه قيمت ماهانه‌ي جوجه‌ي يك‌روزه‌ي گوشتي از فرآيند تصادفي ناايستاي فصلي تبعيت مي‌نمايد، و بر اين اساس به‌كارگيري مدل پايه‌ي رگرسيوني براي تدوين الگوي پيش‌بيني قيمت مناسب است. مقايسه‌ي ميزان درستي پيش‌بيني مدل‌هاي پايه‌ي رگرسيوني و خودتوضيحي هم‌انباشته‌ي ميانگين متحرك فصلي بر اساس معيار RMSE، حاكي از برتري مدل پايه‌ي رگرسيوني به عنوان الگوي برتر براي پيش‌بيني مقادير قيمت‌هاي جوجه‌ي يك‌روزه‌ي گوشتي است. در نهايت قيمت ماهانه‌ي جوجه‌ي يك‌روزه‌ي گوشتي در استان آذربايجان شرقي براي سال‌هاي 90-1389 پيش‌بيني گرديد.

The broiler industry is one of the main subsectors of agriculture in Iran. This industry is a risky business. Reduction and market risks cause fluctuations in the broiler producer’s income. In this context, price fluctuation of day-old-chick is one of the main sources of the market risk. The objective of present study is modeling and forecasting monthly prices of day-old-chick in East Azarbaijan. To this end, the behavior of day-old-chick prices was specified with considering its characteristics, spatially seasonality by using regression-based model by applying seasonal unit root test (BM test) and seasonal Box-Jenkins models as the primary nominates for forecasting model. Results of seasonal unit root test indicated that the monthly prices of day-old chick follow a non-stationary stochastic seasonal process. Accordingly, the regression-based model is an appropriate modeling framework. While SARIMA is an alternative modeling approach, the RMSE of forecasting error suggested the superiority of the regression-based model over the SARIMA model. Therefore, the estimated parameters of the regression-based model can be used to predict the monthly prices of day-old chick in Iran.