بررسي اثر ساليسيليك‌اسيد بر پارامترهاي رشدي و كمّيت وكيفيت اسانس گياه مرزه (Satureja hortensis L.)

Effects of exogenous salicylic acid on growth factors and quality and quantity of essential oil in Satureja hortensis L.

مرزه با نام علمي Satureja hortensis L. متعلق به خانواده نعناعيان، گياهي علفي و يك‌ساله مي‌باشد. به‌منظور بررسي اثر ساليسيليك‌اسيد (SA) (شاهد، 200، 400 و 600 ميلي‌گرم در ليتر) بر رشد و خواص كمّي و كيفي اسانس گياه مرزه، آزمايشي به‌صورت فاكتوريل در قالب طرح بلوك كامل تصادفي با 4 تكرار انجام گرديد. تجزيه اسانس به‌وسيله دستگاه‌هاي GC و GC/MS، مشخص شد. نتايج نشان داد كه وزن تر در تيمار 200 ميلي‌گرم در ليتر ساليسيليك‌اسيد افزايش معني‌داري را نسبت به شاهد نشان داد. ميزان اسانس در شاهد 1/3% و در 200 ميلي‌گرم در ليتر 7/3% بود كه اين تفاوت معني‌دار بود. تركيب‌هاي اصلي شناسايي شده شامل كارواكرول، گاما-ترپينن، آلفا-ترپينن و پي-سيمن بودند. ساليسيليك‌اسيد باعث افزايش آلفا-ترپينن از 4/4% (شاهد) به 7/7% (200 ميلي‌گرم در ليتر)، بتا-ميرسن از 5/2% (شاهد) به 3/4% (200 ميلي‌گرم در ليتر) و پارا-سيمن از 9/1% (شاهد) به 5/2% (200 ميلي‌گرم در ليتر) و كاهش كارواكرول از 8/44% (شاهد) به 5/38% (200 ميلي‌گرم در ليتر) شد. نتايج نشان داد كه ساليسيليك‌اسيد باعث تغييرات در كمّيت و كيفيت اسانس مي‌شود.

Satureja hortensis L. (Savory), belonging to the family Lamiaceae (formerly Labiatae) is an annual herb. In order to determine the effects of salicylic acid (SA) (Control, 200, 4oo and 600mgL-1) in early flowering stage on growth and components of essential oils of Satureja hortensis, a factorial experiment based on randomized complete block design was carried out with three replications. The oil was analyzed by GC and GC/MS. The fresh weight was significantly increased in 200 mgL-1 SA, compared to the control. The yield of essential oil was 3.1% (Control) and 3.7% (200 mgL-1) with a significant difference. The main constituents of the essential oil were carvacrol, ?-terpinene, ?-terpinene and p-cymene. SA application increased ?-terpinene from 4.35% (Control) to 7.7% (200 mgL-1), B-myrcene from 2.5 (Control) to 4.3 (200 mgL-1), p-cymene from 1.9% (Control) to 2.5% (600 mgL-1) and decreased carvacrol from 44.8% (Control) to 38.5% (200 mgL-1). Results showed that SA application caused changes in the quantity and quality of essential oils.