امكان سنجي ايجاد خدمات مرجع الكترونيكي با ديدگاه كاربر محور مطالعه موردي: كتابخانه مركزي دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات تهران

The feasibility study of implementing electronic-reference services based on user-oriented approach Case study: central library of Islamic Azad University – Research & Science branch – Tehran

هدف: پژوهش حاضر به منظور تعيين امكانات موجود، جهت ايجاد خدمات مرجع الكترونيكي در كتابخانه مركزي دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات تهران با رويكرد كاربر محور انجام شده است. روش پژوهش: روش پژوهش، پيمايشي - توصيفي است. جامعه مورد مطالعه دانشجويان مقاطع (كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتري)، كتابداران و مدير كتابخانه دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات تهران است. ابزار گردآوري داده ها پرسشنامه اي است كه در دو بخش تهيه شد؛ بخش اوّل به نظر سنجي از كاربران، و بخش دوّم به بررسي امكانات و توانايي هاي كتابخانه مي-پردازد. داده ها با استفاده از نرم افزار اس پي اس اس مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. يافته ها: نتايج بررسي ها نشان مي دهد كه 91% كاربران به اينترنت دسترسي دارند، آشنايي نسبتاً مطلوبي با فناوري هاي اطلاعاتي و ارتباطي، و تمايل زيادي به دريافت خدمات مرجع الكترونيكي دارند. مهارت كتابداران در استفاده از فناوري اطلاعات و اشتياق و علاقه به يادگيري، مهارت هاي لازم جهت ارايه خدمات مرجع الكترونيكي در سطح مناسبي قرار دارد. كتابخانه از بُعد مالي و فني (امكانات و تجهيزات) در وضعيت نامناسبي قرار دارد. نتيجه گيري: با توجه به وضعيت نامناسب بودجه، تجهيزات و فضاي كتابخانه، علي‌رغم اين كه مهارت كاركنان و ميزان اشتياق و علاقه آنان به يادگيري مهارت‌هاي لازم جهت ارايه خدمات مرجع الكترونيكي، و هم‌چنين ميزان آشنايي و استفاده كاربران از اين خدمات در سطح متوسط رو به بالايي قرار دارد؛ از ديدگاه كاركنان و مدير، كتابخانه قابليت ارايه خدمات مرجع الكترونيكي را ندارد. با توجه به كاربردي بودن اين تحقيق، كتابخانه مي تواند از نتايج آن استفاده كند و با اختصاص بودجه اي مناسب براي ايجاد و توسعه اين خدمات در كتابخانه، در جهت تامين رضايت كاربران گام بردارد.

Objective: the present study has been done to measure facilities to provide e-reference service in central library of Islamic Azad University – Research & Science branch – Tehran. Methodology: the study method is survey – descriptive. The studied population includes the students of (BS, MS and Ph.D) degrees, librarians and library manager of Islamic Azad University – Research & Science branch – Tehran. Data collecting tool is the questionnaire provided in two sections: the first and second sections review polling user and library facilities and abilities respectively. The data have been analyzed by SPS application. Findings: the data indicate 91% of the users can access to the internet, they are relatively familiar with information – communicative technology, and excessively tend to receive e-reference service. The librarians ability of using information technology and their interest in learning required skills to provide e-reference service would be considered acceptable. The library is in inappropriate situation financially and technically (facilities & equipment). Conclusion: considering improper budget status, equipment and space of the library, personalʹs competency and their passion of learning required skills to provide e-reference service as well as userʹs knowledge of the service may be above intermediate level, from the personal and manager.s viewpoint, the library would be fail to provide e-reference service. Considering, this applied study the library can use the data and satisfy user by allocating valid budget to provide and develop the service.